تیکر و میکر — تفاوت کارمزد

هدف یادگیری

پس از مطالعه این درس، می‌توانید تفاوت میان تیکر و میکر را توضیح دهید، محاسبه کنید که هر نوع کارمزد چقدر از سود شما کم می‌کند، و با انتخاب آگاهانه نوع سفارش، هزینه معاملاتتان را به‌طور محسوسی کاهش دهید.

---

بازار چطور کار می‌کند؟

وقتی وارد یک صرافی مثل بایننس یا کوکوین می‌شوید و می‌خواهید بیت‌کوین بخرید، با یک دفتر سفارش (Order Book) روبه‌رو هستید. این دفتر شبیه یک تابلوی اعلانات است که در آن دو طرف قرار دارند:

- خریداران: کسانی که قیمت مشخصی پیشنهاد می‌دهند و حاضرند صبر کنند.
- فروشندگان: کسانی که قیمت مشخصی می‌خواهند و حاضرند صبر کنند.

هر بار که یک سفارش جدید وارد این دفتر می‌شود و فوری اجرا نمی‌شود، نقدینگی به بازار اضافه می‌کند. اما اگر سفارشی بیاید و بلافاصله با سفارش موجود تطبیق پیدا کند، نقدینگی از بازار برداشته می‌شود.

اینجاست که مفهوم میکر و تیکر متولد می‌شود.

---

میکر کیست؟

میکر (Maker) یعنی «سازنده بازار».

وقتی شما یک سفارش محدود (Limit Order) ثبت می‌کنید — مثلاً می‌گویید «بیت‌کوین را به قیمت ۶۰٬۰۰۰ دلار می‌خرم» — این سفارش وارد دفتر سفارش می‌شود و منتظر می‌ماند تا کسی با آن تطبیق پیدا کند. شما نقدینگی ساختید؛ پس میکر هستید.

مثال عملی:
قیمت فعلی بیت‌کوین ۶۵٬۰۰۰ دلار است. شما می‌گویید: «اگر به ۶۰٬۰۰۰ دلار رسید، ۰.۱ بیت‌کوین می‌خرم.» این سفارش در دفتر ثبت می‌شود و صبر می‌کند. شما میکر هستید.

---

تیکر کیست؟

تیکر (Taker) یعنی «برنده‌ی نقدینگی».

وقتی شما یک سفارش بازار (Market Order) می‌زنید — مثلاً می‌گویید «همین الان بیت‌کوین بخر به هر قیمتی» — سیستم فوری با سفارش‌های موجود در دفتر تطبیق می‌دهد. شما نقدینگی مصرف کردید؛ پس تیکر هستید.

مثال عملی:
قیمت بیت‌کوین ۶۵٬۰۰۰ دلار است. شما کلید «Buy Market» را می‌زنید. معامله فوری انجام می‌شود. شما تیکر هستید.

---

چرا کارمزد این دو فرق دارد؟

صرافی‌ها به میکرها پاداش می‌دهند چون آن‌ها نقدینگی بازار را تأمین می‌کنند. بدون میکر، بازار خشک می‌شود و هیچ‌کس نمی‌تواند معامله کند. بنابراین:

| نوع | نقش | کارمزد معمول |
|---|---|---|
| میکر | سازنده نقدینگی | کمتر (مثلاً ۰.۱٪) |
| تیکر | مصرف‌کننده نقدینگی | بیشتر (مثلاً ۰.۱۵٪ تا ۰.۲٪) |

این اعداد بسته به صرافی و سطح معاملاتی شما متفاوت است، اما الگوی کلی همیشه یکسان است: میکر ارزان‌تر از تیکر است.

---

محاسبه واقعی: چقدر فرق می‌کند؟

بیایید با اعداد واقعی ببینیم این تفاوت چقدر مهم است.

سناریو: شما می‌خواهید ۱٬۰۰۰ دلار بیت‌کوین بخرید و بعد بفروشید.

روش اول — Market Order (تیکر):
- کارمزد خرید: ۱٬۰۰۰ × ۰.۱٪ = ۱ دلار
- کارمزد فروش: ۱٬۰۰۰ × ۰.۱٪ = ۱ دلار
- جمع کارمزد: ۲ دلار

(نرخ‌های بالا برای بایننس با حجم پایه هستند — صرافی‌های مختلف نرخ متفاوتی دارند)

حالا فرض کنید کارمزد تیکر ۰.۱٪ و میکر ۰.۰۸٪ باشد (مثل بسیاری از صرافی‌ها):

روش تیکر — Market Order:
- خرید + فروش: ۱٬۰۰۰ × ۰.۱٪ × ۲ = ۲ دلار

روش میکر — Limit Order:
- خرید + فروش: ۱٬۰۰۰ × ۰.۰۸٪ × ۲ = ۱.۶ دلار

صرفه‌جویی: ۰.۴ دلار در هر معامله

شاید ۰.۴ دلار کم به نظر برسد. اما:

- اگر روزی ۱۰ معامله داشته باشید: ۴ دلار در روز
- در ماه: ۱۲۰ دلار
- در سال: ۱٬۴۴۰ دلار

و این برای حجم ۱٬۰۰۰ دلار است. با حجم بیشتر، این اعداد چند برابر می‌شوند.

---

چطور همیشه میکر باشید؟

اینجا مهم‌ترین بخش عملی درس است.

۱. از Limit Order استفاده کنید

به‌جای اینکه بگویید «همین الان بخر»، بگویید «اگر قیمت به X رسید، بخر». این ساده‌ترین راه برای میکر شدن است.

مثال:
بیت‌کوین روی ۶۵٬۵۰۰ دلار است. شما می‌خواهید بخرید. به‌جای Market Order:
- یک Limit Order روی ۶۵٬۴۰۰ دلار بگذارید.
- اگر قیمت به آن برسد، سفارش اجرا می‌شود و شما میکر بودید.

۲. Post-Only Mode را فعال کنید

برخی صرافی‌ها گزینه‌ای دارند به نام Post-Only. این گزینه تضمین می‌کند که سفارش شما فقط به‌عنوان میکر اجرا می‌شود. اگر قیمت بازار با سفارش شما تطبیق داشته باشد و بخواهد تیکر شود، سفارم لغو می‌شود به‌جای اینکه اجرا شود. این برای مواقعی مناسب است که برای شما مهم‌تر است میکر باشید تا حتماً معامله انجام شود.

۳. کمی صبور باشید

تیکر شدن اغلب از عجله ناشی می‌شود. اگر یک یا دو دقیقه صبر کنید و Limit Order بگذارید، در اکثر موارد سفارشتان پر می‌شود و کارمزد کمتری می‌پردازید.

۴. توجه به Spread

یک نکته مهم: وقتی Limit Order می‌گذارید، گاهی باید بین قیمت خرید (Bid) و فروش (Ask) قرار بگیرید. اگر Spread (فاصله بین Bid و Ask) زیاد باشد، ممکن است سفارشتان دیر پر شود. در رمزارزهای با نقدینگی بالا مثل بیت‌کوین و اتریوم، این مشکل معمولاً کوچک است.

---

یک استثنا مهم: وقتی تیکر منطقی است

همیشه میکر بودن بهتر نیست. موارد زیر وجود دارد که Market Order یا تیکر بودن منطقی‌تر است:

- خبر فوری: وقتی یک خبر مهم منتشر شده و بازار دارد سریع حرکت می‌کند، هر ثانیه مهم است.
- حد ضرر (Stop-Loss): در بسیاری از صرافی‌ها، Stop-Loss به‌صورت Market Order اجرا می‌شود. در این‌جا هدف اول حفاظت از سرمایه است، نه کاهش کارمزد.
- نقدینگی پایین: در برخی رمزارزهای کوچک، Limit Order ممکن است روزها پر نشود.

قانون کلی: اگر زمان برای شما مهم‌تر از کارمزد است، تیکر بزنید. اگر قیمت دقیق و صرفه‌جویی مهم‌تر است، میکر باشید.

---

نتیجه‌گیری

میکر و تیکر دو روش اجرای معامله هستند که تفاوت کوچکی در کارمزد دارند، اما در طول زمان این تفاوت به مبالغ قابل‌توجهی تبدیل می‌شود. با یک تغییر ساده در عادت معاملاتی — استفاده از Limit Order به‌جای Market Order — می‌توانید بخش قابل توجهی از هزینه‌های معاملاتتان را کاهش دهید.

---

خلاصه نقطه‌ای

- میکر سفارشی است که وارد دفتر می‌شود و صبر می‌کند → نقدینگی می‌سازد → کارمزد کمتر
- تیکر سفارشی است که فوری اجرا می‌شود → نقدینگی مصرف می‌کند → کارمزد بیشتر
- Limit Order = میکر در اغلب موارد
- Market Order = تیکر همیشه
- تفاوت کارمزد در هر معامله کم است، اما در طول ماه و سال مبلغ مهمی می‌شود
- Post-Only گزینه‌ای است که تضمین می‌کند فقط به‌عنوان میکر معامله کنید
- در شرایط فوری یا برای Stop-Loss، تیکر منطقی‌تر است
- هدف: میکر بودن را به عادت تبدیل کنید تا هزینه‌های معاملاتتان را به‌طور خودکار کاهش دهید