پاکستان در دوراهی کریپتو و شریعت؛ علیه ارزهای دیجیتال فتوا صادر شد!

در حالی که دولت پاکستان طی ماه‌های اخیر تلاش کرده با تدوین قوانین جدید و ایجاد نهادهای نظارتی، خود را به یکی از مقاصد نوظهور صنعت کریپتو تبدیل کند، یک فتوای مذهبی تازه ممکن است این مسیر را با چالش جدی مواجه کند. مفتی محمد تقی عثمانی (Muhammad Taqi Usmani)، از بانفوذترین علمای اهل سنت پاکستان، معامله و سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال از جمله بیت کوین، اتریوم و استیبل کوین‌ها را «حرام» اعلام کرده است؛ موضوعی که به گفته برخی تحلیلگران می‌تواند رفتار بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران پاکستانی را تحت تأثیر قرار دهد. ماجرا از فتوایی آغاز شد که ماه گذشته توسط دارالعلوم کراچی منتشر شد و در آن آمده بود که ارزهای دیجیتال در شرایط فعلی از نظر فقه اسلامی «مال» محسوب نمی‌شوند و بنابراین نمی‌توانند ابزار پرداخت معتبر باشند. این فتوا که توسط جمعی از علمای این مرکز و با مشارکت مفتی محمد تقی عثمانی صادر شده، نگرانی‌هایی را درباره آینده صنعت کریپتو در پاکستان ایجاد کرد؛ کشوری که با بیش از ۲۴۰ میلیون نفر جمعیت، یکی از بزرگ‌ترین بازارهای خرده‌فروشی ارزهای دیجیتال در جهان به شمار می‌رود. با این حال، رگولاتور پاکستان معتقد است این موضوع نباید به معنای یکسان دانستن تمام دارایی‌های دیجیتال باشد. صدور این فتوا در شرایطی رخ داده که دولت شهباز شریف در ماه‌های اخیر رویکردی متفاوت در قبال صنعت دارایی‌های دیجیتال در پیش گرفته است. دولت اسلام‌آباد با تأسیس شورای کریپتوی پاکستان (Pakistan Crypto Council) و همچنین ایجاد نهاد تنظیم‌گری دارایی‌های مجازی پاکستان (PVARA) تلاش کرده چارچوبی قانونی برای فعالیت شرکت‌های این حوزه ایجاد کند و سرمایه‌گذاری خارجی را به این بخش جذب کند. پاکستان همچنین از همکاری با شرکت‌های بین‌المللی برای توسعه پرداخت‌های برون‌مرزی مبتنی بر استیبل کوین‌ها خبر داده و این رویکرد را بخشی از استراتژی «دیپلماسی کریپتو» خود توصیف می‌کند. بلال بن ثاقب (Bilal bin Saqib)، رئیس PVARA، در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده که سوال اصلی مطرح‌شده در فتوا این است که آیا یک دارایی دیجیتال از نظر شریعت «مال» محسوب می‌شود یا خیر، و پاسخ به این سوال برای همه دارایی‌ها یکسان نیست. او در این باره گفت: «همین پرسش نشان می‌دهد که این ابزارها باید به صورت موردی و جداگانه بررسی شوند، نه اینکه همه آن‌ها در یک طبقه قرار گیرند.» به گفته ثاقب، اوراق اسلامی توکنیزه‌شده، توکن‌های دارای پشتوانه طلا و استیبل کوین‌هایی که به‌طور کامل توسط دارایی‌های واقعی پشتیبانی می‌شوند، ماهیتی متفاوت با توکن‌های صرفاً سفته‌بازانه دارند و می‌توانند از منظر فقهی نیز ارزیابی متفاوتی دریافت کنند. او همچنین تأکید کرد فناوری بلاکچین به خودی خود یک دارایی مالی نیست، بلکه ابزاری برای ثبت و تأیید اطلاعات محسوب می‌شود.