بیت کوین برای بسیاری از سرمایهگذاران اولیه ثروت هنگفتی به همراه داشته، اما روی دیگر این بازار داستان کسانی است که داراییهای چند میلیون یا حتی چند میلیارد دلاری خود را بهدلیل اشتباهاتی گاه بسیار ساده از دست دادهاند. فراموشکردن یک رمز عبور، دور انداختن هارددیسک یا اعتماد به فردی که خود را پشتیبان فنی معرفی کرده، در برخی موارد کافی بوده تا هزاران بیت کوین برای همیشه از دسترس صاحبانشان خارج شود.
از دست رفتن کلید خصوصی در شبکه بیت کوین میتواند به معنی از دست رفتن همیشگی دسترسی به دارایی باشد؛ اتفاقی که در طول سالها، میلیونها دلار بیت کوین را عملاً غیرقابلاستفاده کرده است. در این مطلب، بر اساس گزارشی از بیت کوین دات کام (Bitcoin.com) هشت نمونه از بزرگترین داراییهای بیت کوینی ازدسترفته را مرور میکنیم؛ مواردی که ارزش برخی از آنها با قیمتهای فعلی به صدها میلیون و حتی چند میلیارد دلار میرسد!
هارددیسکی که صدها میلیون دلار بیت کوین را میان زبالهها دفن کرد
ماجرای جیمز هاولز (James Howells) یکی از معروفترین نمونههای بیت کوینهای ازدسترفته است. او که در نیوپورت ولز زندگی میکرد و از سال 2009 به استخراج بیت کوین مشغول بود، هنگام مرتبکردن وسایل خانه، هارددیسک لپتاپش را به اشتباه دور انداخت؛ هاردی که کلیدهای خصوصی حدود 7,500 تا 8,000 بیت کوین روی آن ذخیره شده بود.
ارزش داراییهای هاولز، با در نظر گرفتن قیمت بیت کوین در زمان نگارش این مطلب، حدود 578 میلیون دلار برآورد میشود. هاولز در سالهای بعد بارها تلاش کرد برای جستوجوی محل دفن زبالهای که احتمال میداد هارددیسک در آن باشد مجوز بگیرد، اما با وجود بیش از یک دهه پیگیری، موفق به انجام این کار نشد.
تنها دو فرصت برای دسترسی به بیش از 7 هزار بیت کوین
استفان توماس (Stefan Thomas)، برنامهنویسی که 7,002 بیت کوین در اختیار داشت، کلید خصوصی دارایی خود را روی یک حافظه USB رمزگذاریشده از نوع آیرون کی (IronKey) ذخیره کرده بود. دردسر از جایی شروع شد که کاغذ حاوی رمز عبور این دستگاه را گم کرد و دیگر نتوانست به بیت کوینهایش دسترسی پیدا کند.
آیرون کی فقط 10 بار اجازه واردکردن رمز اشتباه را میدهد و توماس تاکنون هشت بار تلاش ناموفق داشته است. به این ترتیب، تنها دو فرصت دیگر برای بازکردن حافظه و دسترسی به بیت کوینهایی با ارزش تقریبی 540 میلیون دلار برای او باقی مانده است. او فعلاً دست از امتحانکردن رمزهای احتمالی کشیده تا این دو فرصت آخر را هم از دست ندهد.
9,000 بیت کوینی که غیرقابل دسترس هستند!
یکی از این موارد به کاربری مربوط میشود که پس از مدتی، یک نسخه پشتیبان قدیمی از کیف پول خود را بازیابی کرد. اما این نسخه همه اطلاعات لازم برای دسترسی به بیت کوینهای او را در خود نداشت و همین موضوع باعث شد بخشی از داراییاش برای همیشه از دسترس خارج شود.
این کاربر در مجموع دسترسی به 9,000 بیت کوین، به ارزش فعلی حدود 694 میلیون دلار، را از دست داد. نکته عجیب این بود که همچنان میتوانست بیت کوینهای خود را روی بلاک چین ببیند، اما دیگر امکان انتقال یا خرجکردن آنها را نداشت.
حمله فیشینگ و از دست رفتن 100 هزار بیت کوین
بزرگترین رقم این فهرست به داستان زنی به نام سامانتا، کشاورزی در ایالت میزوری آمریکا، مربوط میشود. او در سال 2010 بهعنوان بازپرداخت هزینه داروهای دامپزشکی از یک فروشنده اروپایی، 100 هزار بیت کوین دریافت کرده بود؛ داراییای که با قیمتهای فعلی ارزشی در حدود 7.7 میلیارد دلار دارد.
سامانتا آشنایی زیادی با شیوه نگهداری بیت کوین نداشت و در نهایت قربانی یک حمله فیشینگ شد. او تصور میکرد با بخش پشتیبانی فنی در ارتباط است و به همین دلیل کلیدهای خصوصی خود را در اختیار فرد دیگری قرار داد. البته این ماجرا بر اساس روایت منتشرشده درباره یکی از مشتریان نویسنده نقل شده و شواهد آنچین مستقلی برای تأیید آن ارائه نشده است.
1,400 بیت کوین میان وسایل دورریختنی
کمپبل سیمپسون (Campbell Simpson)، چهره استرالیایی حوزه رسانه و فناوری اطلاعات، در سال 2010 در ازای انجام کاری مقداری بیت کوین دریافت کرده بود؛ زمانی که این هنوز برای بسیاری ناشناخته بود.
سالها بعد، سیمپسون هنگام دورریختن وسایل قدیمی خود، هارددیسکی را که کیف پول بیت کوینش روی آن قرار داشت نیز همراه کابلها، حافظههای USB و قطعات کامپیوتری کنار گذاشت. حدود 1,400 بیت کوین به این شکل از دست رفت؛ داراییای که امروز نزدیک به 107 میلیون دلار ارزش دارد.
533 بیت کوین در لپتاپی که هرگز پیدا نشد
کاربری با نام شوتوکان (Shotukan) در سال 2020 در ردیت تعریف کرد که دسترسی به 533 بیت کوین خود را از دست داده است. او این بیت کوینها را در سال 2010 خریده بود و کیف پولش روی لپتاپی قرار داشت که بعدها آن را به برادرش داد.
برادر شوتوکان در سال 2019 درگذشت و او پس از آن تلاش کرد لپتاپ یا هارد حاوی کیف پول را میان وسایل برادرش پیدا کند، اما جستوجوهایش بینتیجه ماند. به گفته او، احتمال دارد این وسیله همراه سایر وسایل دور ریخته شده باشد. ارزش فعلی 533 بیت کوین ازدسترفته حدود 41 میلیون دلار برآورد میشود.
یک فرمت اشتباه و از دست رفتن 800 بیت کوین
گابریل ابد (Gabriel Abed)، کارآفرین اهل باربادوس، دسترسی به 800 بیت کوین خود را بهدلیل یک اشتباه ساده از دست داد. یکی از همکارانش لپتاپ او را بهاشتباه فرمت کرد؛ لپتاپی که کلیدهای خصوصی این بیت کوینها روی آن ذخیره شده بود.
ابد این بیت کوینها را در سال 2011 به دست آورده بود. البته تمام داراییاش را روی همین لپتاپ نگهداری نمیکرد و برای کاهش ریسک، بیت کوینهای خود را بین چند کیف پول تقسیم کرده بود. نکته جالب اینجاست که همان 800 بیت کوین ازدسترفته با قیمتهای فعلی حدود 64.76 میلیون دلار ارزش دارد.
فایلی که با یک اشتباه 400 بیت کوین را قفل کرد
دیوید آراخامیا (Davyd Arakhamia)، سیاستمدار و نماینده پارلمان اوکراین، نیز بهدلیل یک اشتباه به کلیدهای خصوصی بیت کوینهای خود دسترسی ندارد. او فایلی را که حاوی کلیدهای خصوصیاش بود بهاشتباه رمزگذاری کرد، زیرا تصور میکرد با یک فایل فیلم روبهرو است.
این اشتباه دسترسی او به 400 بیت کوین را از بین برد؛ داراییای که با قیمتهای فعلی حدود 32 میلیون دلار ارزش دارد. آراخامیا از افرادی بود که در سالهای ابتدایی فعالیت بیت کوین، این را بهعنوان روش پرداخت دریافت میکرد.
نقطه مشترک همه این اشتباهها چیست؟
وجه مشترک همه این ماجراها یک نکته ساده است: در نگهداری شخصی بیت کوین، کنترل دارایی کاملاً در اختیار خود کاربر است و مسئولیت حفظ دسترسی به آن هم بر عهده خود اوست. اگر کلید خصوصی یا اطلاعات لازم برای ورود به کیف پول از بین برود، معمولاً هیچ نهاد مرکزی یا راه بازیابی مطمئنی برای بازگرداندن دارایی وجود ندارد.
ابزارهای نگهداری و بازیابی بیت کوین در سالهای اخیر پیشرفتهتر شدهاند، اما خطای انسانی همچنان یکی از مهمترین خطرات خودحضانتی است. بیت کوینهایی که برای همیشه از دسترس خارج میشوند نیز عملاً از عرضه قابلاستفاده بازار کم میکنند؛ موضوعی که اهمیت نگهداری امن کلیدهای خصوصی را بیش از پیش نشان میدهد.