بازده اوراق قرضه دوساله دولت ژاپن روز دوشنبه به 1.746 درصد رسید که بالاترین سطح در بیش از 31 سال گذشته است. این افزایش در حالی رخ داده که بازارها با احتمال بالایی منتظر افزایش دوباره نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن (BOJ) در ماه سپتامبر هستند؛ اتفاقی که میتواند هزینه استقراض ین در معاملات موسوم به «ین کری ترید» را افزایش دهد و در صورت تشدید خروج سرمایه، برای داراییهای پرریسکی مانند بیت کوین دردسرساز شود.
معاملهگران اکنون با احتمال حدود 88 درصدی افزایش نرخ بهره ژاپن در ماه سپتامبر حساب میکنند. این احتمال نشان میدهد بخش زیادی از بازار انتظار دارد بانک مرکزی ژاپن در نشست بعدی خود بار دیگر سیاست پولی را انقباضیتر کند. با این حال، مسئله اصلی فقط تصمیم بعدی بانک مرکزی نیست؛ بلکه تضعیف مداوم ین با وجود این سیاستها نشان میدهد عوامل عمیقتری در حال اثرگذاری بر بازار ارز ژاپن هستند.
ژاپن 97 میلیارد دلار هزینه کرد، اما ین همچنان تضعیف شد
بانک مرکزی ژاپن در ماه ژوئن نرخ بهره سیاستی خود را به 1 درصد افزایش داد که بالاترین سطح از سال 1995 تاکنون است. رشد بازده اوراق در سررسیدهای بلندمدت نیز ادامه پیدا کرد و بازده اوراق 10ساله دولت ژاپن به حدود 2.93 درصد رسیده است.
با وجود افزایش نرخ بهره، ین برخلاف انتظار تقویت نشد. نرخ دلار در برابر ین روز جمعه به 160.16 ین رسید و روز دوشنبه نیز بار دیگر تا 160.20 ین پیش رفت.
دولت ژاپن برای مقابله با افت ارزش پول ملی، بین 30 جولای تا 26 آگوست حدود 15.4 تریلیون ین، معادل نزدیک به 97 میلیارد دلار، هزینه کرده است. این اقدامات حتی شامل یک مداخله مشترک و کمسابقه با آمریکا در تاریخ 31 جولای نیز بود. با این حال، ین تاکنون بیش از نیمی از رشد ایجادشده در نتیجه این مداخلات را از دست داده است.
یکی از عوامل مهم در تحولات بازار، کاهش فاصله نرخ بهره میان آمریکا و ژاپن است. اختلاف بازده اوراق 2 ساله دو کشور اکنون به حدود 2.64 درصد رسیده؛ در حالی که این فاصله در اوج خود طی سالهای 2023 و 2024 به نزدیک 5 درصد میرسید.
این اختلاف برای سالها یکی از پایههای اصلی ینکریترید بود؛ استراتژیای که در آن سرمایهگذاران با هزینه پایین ین وام میگیرند و سرمایه را به داراییهای پربازدهتر در سایر کشورها منتقل میکنند. هرچه اختلاف نرخ بهره کمتر شود، انگیزه برای ادامه این معاملات نیز کاهش مییابد.
با این حال، رفتار اخیر بازار ارز با این الگو همخوانی ندارد. ین همزمان با کاهش مزیت نرخ بهرهای خود همچنان تضعیف میشود. این واگرایی نشان میدهد عوامل دیگری، از جمله نگرانی درباره وضعیت بازار اوراق ژاپن، حجم بالای انتشار بدهی و اعتماد سرمایهگذاران به وضعیت مالی این کشور، ممکن است نقش پررنگتری در تعیین ارزش ین داشته باشند.
چرا این اتفاق برای بیت کوین مهم است؟
ینکریترید تنها یک استراتژی معاملاتی در بازار ارز نیست و پیامدهای آن میتواند به بازارهای جهانی سرایت کند. سرمایهگذاران میتوانند با استقراض ین ارزان، سرمایه را وارد داراییهایی مانند سهام، ارزهای دیجیتال و سایر داراییهای پرریسک کنند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که ین بهسرعت تقویت شود. در این شرایط، هزینه بازپرداخت وامهای ینی افزایش مییابد و معاملهگران ممکن است برای بستن موقعیتهای خود مجبور به فروش داراییهای خریداریشده در بازارهای دیگر شوند.
بازار کریپتو در آگوست سال 2024 نمونه روشنی از این ریسک را تجربه کرد. با بازگشت نگرانیها درباره افزایش نرخ بهره ژاپن و تقویت ین، بخشی از معاملات تأمین مالیشده با ین بسته شد و قیمت بیت کوین و اتریوم در مقطعی تا حدود 20 درصد افت کرد.
در همین حال، بازار در حال حاضر احتمال افزایش نرخ بهره ژاپن در سپتامبر را تا حد زیادی در قیمتها لحاظ کرده است. به همین دلیل، اگر بانک مرکزی ژاپن مطابق انتظارات عمل کند، احتمالاً خودِ افزایش نرخ بهره بهتنهایی شوک بزرگی برای بازار ایجاد نخواهد کرد.
ریسک اصلی میتواند از جایی دیگر ناشی شود: حجم معاملاتی که هنوز بر پایه تأمین مالی با ین باز هستند. اگر سیاست پولی ژاپن سریعتر از انتظار سرمایهگذاران انقباضی شود یا ین برخلاف روند فعلی با سرعت تقویت شود، احتمال بستهشدن اجباری بخشی از این موقعیتها افزایش پیدا میکند.
در چنین سناریویی، بیت کوین و سایر داراییهای پرریسک میتوانند تحت فشار فروش قرار بگیرند. بنابراین، تصمیم سپتامبر بانک مرکزی ژاپن بیش از آنکه صرفاً یک رویداد نرخ بهره باشد، میتواند شاخصی برای سنجش وضعیت یکی از مهمترین منابع نقدینگی بازارهای جهانی باشد.