فرقی نمیکند در بازار ارزهای دیجیتال، طلا، فارکس یا سهام سرمایهگذاری کنید، بخشی از اتفاقاتی که در این بازارها میبینید تحت تأثیر وضعیت اقتصاد آمریکا قرار دارد. بنابراین، برای فعالیت در بازارهای مالی، فقط نگاه کردن به نمودار و یاد گرفتن تحلیل تکنیکال کافی نیست.
دادههایی مثل تورم، اشتغال و رشد اقتصادی نشان میدهند اقتصاد آمریکا در چه وضعیتی قرار دارد. این دادهها روی تصمیمهای فدرال رزرو اثر میگذارند و تصمیمهای فدرال رزرو هم میتوانند مسیر نرخ بهره و جریان پول در بازارها را تغییر دهند. نتیجه این تغییرات در نهایت خودش را در قیمت طلا، بیت کوین، سهام و ارزها نشان میدهد.
برای استفاده از این اطلاعات لازم نیست اقتصاددان باشید. کافی است بدانید هر داده چه چیزی را اندازه میگیرد، چه زمانی منتشر میشود و بازار معمولاً به نتایج آن چه واکنشی نشان میدهد. در این مقاله، به زبان ساده 7 داده مهم اقتصاد کلان که هر سرمایهگذاری باید در موردشان بداند را آموزش میدهیم.
دادههای اقتصاد کلان چیست و چرا برای سرمایهگذاران مهم است؟
دادههای اقتصاد کلان آمارهایی هستند که وضعیت کلی اقتصاد یک کشور را نشان میدهند. مثلاً قیمت کالاها و خدمات با چه سرعتی در حال افزایش است؟ چند نفر شاغل یا بیکار هستند؟ اقتصاد در حال رشد است یا سرعت آن کم شده؟ گزارشهای اقتصادی مختلفی که در طول سال منتشر میشوند، به چنین سؤالهایی پاسخ میدهند.
شاید این سؤال پیش بیاید که چرا در این مقاله روی دادههای اقتصاد آمریکا تمرکز میکنیم. پاسخ ساده است: آمریکا بزرگترین اقتصاد جهان را دارد و دلار هم مهمترین ارز در نظام مالی جهانی است. بنابراین، تغییر در سیاستهای پولی و مالی این کشور میتواند مانند یک اثر دومینویی، بر اقتصاد سایر کشورها و بازارهای مالی مختلف به خصوص طلا و کریپتو در سراسر جهان تأثیر بگذارد.
اما چرا یک سرمایهگذار باید این اعداد را دنبال کند؟
برای اینکه دلیل رشد یا افت بازارها را بهتر بفهمد: گاهی یک حرکت بزرگ در بیت کوین، طلا یا بازار سهام فقط با نگاه کردن به نمودار قابل توضیح نیست. دادههای اقتصادی کمک میکنند بفهمیم چه عواملی در پشت این حرکتها قرار دارند.
تغییر رفتار سرمایهگذاران را بهتر تشخیص دهد: دادههای اقتصادی میتوانند روی میزان ریسکپذیری یا ریسکگریزی سرمایهگذاران اثر بگذارند و مسیر حرکت پول میان بازارهای مختلف را تغییر دهند. شناخت این شرایط کمک میکند بهتر بفهمیم چرا در یک دوره پول به سمت داراییهای پرریسک میرود و در دورهای دیگر تقاضا برای داراییهایی که امنتر تلقی میشوند افزایش پیدا میکند.
تصمیمهای فدرال رزرو را پیشبینی کند: تورم، اشتغال و رشد اقتصادی از جمله اطلاعاتی هستند که فدرال رزرو هنگام تصمیمگیری درباره سیاست پولی بررسی میکند. بنابراین شناخت این دادهها کمک میکند تا حرکت بعدی فدرال رزرو را حدس بزنیم و برای آن آماده شویم.
برای اینکه برای نوسانات بازار آماده باشد: بعضی گزارشهای اقتصادی میتوانند بلافاصله بعد از انتشار باعث نوسانات زیادی در بازار شوند. دانستن زمان انتشار این گزارشها کمک میکند بدانیم چه زمانی احتمال افزایش نوسانات وجود دارد و غافلگیر نشویم.
البته لازم نیست تمام گزارشهای اقتصادی آمریکا را دنبال کنید. چند دسته از این دادهها تأثیر و اهمیت بیشتری برای بازارهای مالی دارند که در ادامه با مهمترین آنها آشنا میشویم.
دسته اول؛ دادههای تورم آمریکا
تورم به زبان ساده یعنی افزایش سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات در طول زمان. برای اندازهگیری تورم آمریکا چند شاخص مختلف منتشر میشود که سه مورد از مهمترین آنها برای بازارهای مالی CPI، PPI و PCE هستند. هرکدام از این شاخصها تورم را از زاویه متفاوتی اندازهگیری میکنند.
شاخص CPI
شاخص قیمت مصرفکننده یا CPI تغییر قیمت کالاها و خدماتی را اندازهگیری میکند که مصرفکنندگان برای زندگی روزمره خریداری میکنند. هزینههایی مانند مواد غذایی، مسکن، پوشاک، حملونقل و خدمات درمانی در محاسبه این شاخص نقش دارند.
به زبان ساده، CPI به این سؤال پاسخ میدهد: هزینه زندگی مصرفکنندگان یا همان خانوارهای آمریکایی نسبت به گذشته چقدر تغییر کرده است؟
CPI را معمولاً به دو شکل ماهانه و سالانه میبینید:
CPI ماهانه (M/M): نشان میدهد کالاها و خدماتی که خانوارها مصرف میکنند، بهطور میانگین نسبت به ماه قبل چقدر گرانتر یا ارزانتر شدهاند. مثلاً اگر CPI ماهانه سپتامبر 0.3 درصد باشد، یعنی قیمت این سبد در سپتامبر بهطور میانگین 0.3 درصد بیشتر از ماه قبلی یعنی اگوست بوده است.
CPI سالانه (Y/Y): نشان میدهد قیمت کالاها و خدمات نسبت به همین ماه در سال گذشته چقدر تغییر کرده است. مثلاً اگر CPI سالانه سپتامبر 3 درصد باشد، یعنی سبدی که خانوارها برای آن هزینه میکنند، در سپتامبر امسال بهطور میانگین 3 درصد گرانتر از سپتامبر سال گذشته بوده است.
پس تفاوتشان خیلی ساده است: CPI ماهانه، این ماه را با ماه قبل مقایسه میکند و CPI سالانه، این ماه را با همین ماه در سال قبل.
شاخص PPI
شاخص قیمت تولیدکننده یا PPI تغییر قیمت کالاها و خدمات را از سمت تولیدکنندگان اندازهگیری میکند. یعنی برخلاف CPI که قیمتها را از زاویه مصرفکننده بررسی میکند، PPI نشان میدهد قیمت کالاها و خدمات پیش از رسیدن به مصرفکننده نهایی، در سطح تولید و عرضه چقدر افزایش یا کاهش پیدا کرده است.
برای اینکه PPI را راحتتر متوجه شوید، گزارش آگوست آمریکا مثال خوبی است. در آن ماه، افزایش قیمت انرژی تحت تأثیر جنگ ایران و آمریکا و اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، باعث بالا رفتن قیمت بنزین و دیزل شد. همزمان، خدماتی مثل حملونقل و انبارداری هم گرانتر شدند. کنار هم قرار گرفتن این افزایش قیمتها، فشار تورمی در سطح تولیدکننده را بیشتر کرد و اثر آن در رشد شاخص PPI دیده شد.
اهمیت PPI هم دقیقاً از همینجا مشخص میشود. افزایش قیمت در سطح تولیدکننده میتواند در ادامه بهصورت زنجیرهوار به مصرفکننده منتقل شود. به همین دلیل، معاملهگران این شاخص را برای بررسی فشارهای تورمی دنبال میکنند و گاهی تغییرات آن میتواند سرنخهایی درباره تورم مصرفکننده در ماههای بعد بدهد.
شاخص تورم تولیدکننده نیز مانند تورم مصرفکننده در دو بعد سالانه و ماهانه منتشر میشود.
شاخص PCE
شاخص PCE یا مخارج مصرف شخصی هم مثل CPI تغییر قیمت کالاها و خدمات مصرفی را اندازهگیری میکند، اما تصویر گستردهتر و دقیقتری از هزینههای مصرف مردم میدهد.
تفاوت اصلی این است که CPI بیشتر روی هزینههایی تمرکز دارد که خانوارها مستقیماً برای یک سبد مشخص از کالاها و خدمات میپردازند، اما PCE دامنه بزرگتری از مخارج مصرفی را پوشش میدهد و هزینههایی را هم در نظر میگیرد که دیگران از طرف خانوار پرداخت میکنند. برای مثال، بعضی هزینههای درمانی که بیمه یا دولت میپردازد در PCE محاسبه میشود.
PCE برای فدرال رزرو اهمیت زیادی دارد، چون این بانک مرکزی برای سنجش تورم بیشتر به این شاخص تکیه میکند. هدف بلندمدت فدرال رزرو این است که تورم PCE در محدوده 2 درصد قرار بگیرد. به همین دلیل، بالا یا پایین رفتن PCE میتواند روی انتظار بازار از تصمیم بعدی فدرال رزرو درباره نرخ بهره اثر بگذارد.
اما منظور از تورم Core چیست؟
ممکن است در خبرهای اقتصادی با عبارتی مثل تورم هسته یا Core روبهرو شده باشید و ندانید دقیقاً به چه معناست. تفاوت تورم هسته با تورم معمولی خیلی ساده است: تورم معمولی تغییر قیمت همه کالاها و خدمات را در نظر میگیرد، اما در تورم هسته قیمت مواد غذایی و انرژی حذف میشود.
دلیل این کار این است که قیمت غذا و انرژی میتواند در مدت کوتاهی بهشدت بالا یا پایین شود. با کنار گذاشتن این دو بخش، راحتتر میتوان فهمید افزایش قیمتها فقط به خاطر نوسان انرژی و مواد غذایی بوده یا تورم در بخشهای دیگر اقتصاد هم ادامه دارد. نسخه Core برای شاخصهای CPI، PPI و PCE منتشر میشود.
دسته دوم؛ دادههای بازار کار آمریکا
وضعیت بازار کار یکی از مهمترین نشانههای سلامت اقتصاد است. اگر شرکتها نیروی بیشتری استخدام کنند و بیکاری پایین باشد، معمولاً نشان میدهد فعالیت اقتصادی وضعیت مناسبی دارد. در مقابل، کاهش استخدام و افزایش بیکاری میتواند نشانه ضعیف شدن بازار کار باشد. برای بررسی این وضعیت، دو داده مهم NFP و نرخ بیکاری بیشتر از بقیه مورد توجه بازارهای مالی قرار میگیرند.
شاخص NFP
شاخص NFP که خلاصه عبارت «Nonfarm Payrolls» است، نشان میدهد تعداد شاغلان بخشهای غیرکشاورزی آمریکا در یک ماه چقدر افزایش یا کاهش پیدا کرده است. به زبان ساده، این گزارش به ما میگوید اقتصاد آمریکا در ماه گذشته چند شغل به دست آورده یا از دست داده است.
برای مثال، اگر NFP برابر با 200 هزار اعلام شود، یعنی تعداد شاغلان بخشهای غیرکشاورزی نسبت به ماه قبل حدود 200 هزار نفر افزایش پیدا کرده است. عدد مثبت معمولاً به معنی افزایش اشتغال و عدد منفی به معنی کاهش تعداد شاغلان است.
NFP برای بازارها مهم است چون تغییرات اشتغال میتواند تصویر سرمایهگذاران از قدرت اقتصاد آمریکا و تصمیم بعدی فدرال رزرو را تغییر دهد. به همین دلیل، انتشار این گزارش معمولاً یکی از زمانهایی است که نوسان بازارهایی مثل دلار، طلا، سهام و ارزهای دیجیتال بیشتر میشود.
نرخ بیکاری
نرخ بیکاری (Unemployment Rate) نشان میدهد چند درصد از افرادی که در بازار کار حضور دارند، شغل ندارند و در حال جستوجوی کار هستند. برای مثال، اگر نرخ بیکاری 4 درصد باشد، یعنی از هر 100 نفری که در بازار کار حضور دارند، حدود 4 نفر شغل ندارند و در حال پیدا کردن کار هستند.
دسته سوم؛ داده مربوط به رشد اقتصادی
GDP یا تولید ناخالص داخلی ارزش کل کالاها و خدمات نهایی تولیدشده در یک کشور طی یک دوره مشخص را اندازهگیری میکند. به زبان ساده، GDP به ما کمک میکند بفهمیم اندازه اقتصاد چقدر است و فعالیت اقتصادی در حال رشد است یا کاهش.
برای مثال، وقتی میشنویم اقتصاد آمریکا رشد کرده، یعنی ارزش کالاها و خدماتی که داخل این کشور تولید شدهاند افزایش پیدا کرده است. این تولیدات میتوانند کالاهایی مثل خودرو، مواد غذایی و تجهیزات یا خدماتی مثل درمان، حملونقل و بانکداری باشند. صادرات هم جزو GDP حساب میشود، چون داخل آمریکا تولید شده است. در مقابل، واردات از GDP کم میشود، چون در کشور دیگری تولید شده و جزو تولید داخلی آمریکا نیست.
میزان تولید ناخالص داخلی برای سرمایهگذاران مهم است، چون وضعیت رشد اقتصاد میتواند روی انتظار بازار از سیاستهای فدرال رزرو، سود شرکتها و میزان ریسکپذیری سرمایهگذاران اثر بگذارد.
این شاخص بهصورت فصلی منتشر میشود، یعنی عملکرد اقتصاد در هر دوره سهماهه بررسی میشود. برای هر فصل نیز چند برآورد منتشر میشود و با رسیدن اطلاعات جدید، عدد GDP میتواند اصلاح شود.
دسته چهارم؛ نرخ بهره
نرخ بهره یکی از مهمترین ابزارهای فدرال رزرو برای کنترل تورم و مدیریت اقتصاد است. اگر بخواهیم خیلی ساده توضیحش دهیم، نرخ بهره همان هزینهای است که برای قرض گرفتن پول پرداخت میکنیم. هرچه این نرخ پایینتر باشد، وام گرفتن برای مردم و شرکتها ارزانتر میشود و به اصطلاح میگوییم پول ارزان شده است.
وقتی دسترسی به پول ارزانتر میشود، سرمایهگذاران هم معمولاً تمایل بیشتری به پذیرش ریسک پیدا میکنند. در چنین شرایطی بخشی از سرمایه میتواند به سمت بازارهایی مثل سهام و ارزهای دیجیتال حرکت کند. برعکس، وقتی نرخ بهره بالا میرود، وام گرفتن گرانتر میشود، پول کمتری وارد بازارهای پرریسک میشود و فشار روی این بازارها بیشتر حس میشود.
دوره کرونا مثال خوبی برای این موضوع است. فدرال رزرو در سال 2020 نرخ بهره را تا نزدیکی صفر پایین آورد و همزمان حجم زیادی نقدینگی وارد اقتصاد شد. این نرخ بهره پایین جرقه رشد رویایی بازار ارزهای دیجیتال را زد؛ بهطوری که بیت کوین در واکنش به شوک اولیه این همهگیری، تا 4000 دلار سقوط کرده بود، تا پایان همان سال به حدود 29,000 دلار رسید و در آوریل 2021 برای اولین بار از 60,000 دلار عبور کرد.
دادههای اقتصاد کلان چه زمانی منتشر میشوند؟
جدول زیر زمان تقریبی انتشار مهمترین دادههای اقتصاد آمریکا را نشان میدهد. این تاریخها ممکن است به دلیل تعطیلات یا تغییر تقویم رسمی چند روز جابهجا شوند.
دادههای اقتصاد کلان را از کجا دنبال کنیم؟ آموزش ساده سایت فارکس فکتوری
فارکس فکتوری (Forex Factory) یکی از سایتهای شناختهشده برای دنبال کردن رویدادها و دادههای اقتصادی است. این سایت بخشهای مختلفی مثل اخبار، بازارها و انجمن معاملهگران دارد، اما برای موضوع این مقاله مهمترین قسمت آن تقویم اقتصادی یا کلندر (Calendar) است. در این تقویم میتوانید زمان انتشار دادههای اقتصادی کشورهای مختلف را ببینید و نتیجه هر گزارش را بلافاصله بعد از انتشار دنبال کنید.
در تقویم فارکس فکتوری، برای هر رویداد اطلاعاتی مثل تاریخ و ساعت انتشار، کشور یا ارز مربوط به آن، میزان اهمیت خبر، نام داده اقتصادی، عدد واقعی، پیشبینی بازار و عدد قبلی نمایش داده میشود. دادههایی مثل CPI، PPI، PCE، NFP، نرخ بیکاری، GDP و تصمیمهای نرخ بهره بانکهای مرکزی را هم میتوان در همین بخش دنبال کرد. آموزش زیر به شما کمک میکند تا با بخشهای مختلف سایت آشنا شوید:
- ساعت سایت را روی ایران تنظیم کنید
پیش از بررسی زمان انتشار گزارشها، روی ساعت بالای سایت کلیک کنید تا تنظیمات منطقه زمانی باز شود. برای نمایش ساعت ایران، منطقه زمانی تهران را انتخاب و تنظیمات را ذخیره کنید. پس از این کار، زمان رویدادها مطابق منطقه زمانی انتخابشده نمایش داده میشود.
- گزارشهای آمریکا را از میان رویدادها پیدا کنید
چون موضوع مقاله دادههای اقتصاد آمریکاست، در قسمت «Filter» فقط ارز USD را فعال کنید و فیلتر را اعمال کنید. به این ترتیب، رویدادهای مربوط به آمریکا نمایش داده میشوند.
علاوه براین، برای پیدا کردن دادههای دلخواه خودتان، میتوانید نماد هر کدام از دادهها را کنار کلمه «US» جستجو کنید. قابلیت جستجو دقیقا کنار گزینه فیلتر، با عبارت «Search Events» قرار دارد.
ستون «Impact» میزان اثرگذاری احتمالی هر رویداد را مشخص میکند. رنگ قرمز برای نشان دادن میزان اثرگذاری یا اهمیت زیاد، نارنجی برای متوسط و زرد برای کم است. این رنگها جهت حرکت قیمت را نشان نمیدهند. برای مثال، قرمز بودن علامت یک گزارش به معنی ریزش بازار نیست.
- نام انگلیسی دادههای اقتصاد کلان آمریکا را بشناسید
در این نامها، m/m به معنی ماهانه، y/y به معنی سالانه و q/q به معنی فصلی است. همچنین K یعنی هزار، بنابراین عدد 150K در گزارش اشتغال یعنی 150 هزار شغل.
- سه ستون اصلی گزارش را بخوانید
مقابل گزارشهای عددی معمولاً سه ستون اصلی میبینید که عدد واقعی، پیشبینی بازار و عدد قبلی را نشان میدهند. برای مثال، در دادههای مربوط به NFP، علامت قرمز نشاندهنده اهمیت این داده برای اقتصاد آمریکاست و سبز بودن عدد Actual در ماه سپتامبر به این معنی است که تعداد بیشتری شغل نسبت به آنچه اقتصاددانها انتظار داشتهاند، منتشر شده است.
جمعبندی
برای فعالیت در بازارهای مالی لازم نیست همه جزئیات اقتصاد آمریکا را بدانید. کافی است مهمترین دادهها را بشناسید، بدانید هرکدام چه چیزی را نشان میدهند و هنگام انتشار آنها چه اتفاقی ممکن است در بازار بیفتد.
دادههایی مثل تورم، اشتغال، GDP و نرخ بهره در کنار هم تصویر بهتری از وضعیت اقتصاد آمریکا و تصمیمهای احتمالی فدرال رزرو میدهند. اگر این دادهها را بهصورت منظم و در کنار انتظارات بازار بررسی کنید، راحتتر میتوانید دلیل بعضی از نوسانات بیت کوین، طلا، سهام و ارزها را درک کنید.
نکته مهم این است که هیچ دادهای را بهتنهایی نباید ملاک تصمیمگیری قرار داد. بازار معمولاً به مجموعهای از اطلاعات و مهمتر از آن، به تفاوت میان عدد واقعی و چیزی که از قبل انتظار میرفته واکنش نشان میدهد.