نسبت شیلر یا CAPE برای شاخص S&P 500 به محدوده 40 تا 42 رسیده است؛ سطحی که تنها اندکی با رکورد حدود 44 در دوران حباب داتکام فاصله دارد. این افزایش نشان میدهد ارزشگذاری سهام آمریکا بار دیگر به محدودهای کمسابقه رسیده و احتمال کاهش بازدهی بلندمدت بازار و اصلاح شدید افزایش یافته است.
با این حال اهمیت این موضوع فقط به بازار سهام محدود نمیشود. بیت کوین در سالهای اخیر بارها همجهت با داراییهای پرریسک حرکت کرده و در دورههای افت بازار سهام نیز تحت فشار قرار گرفته است. آیا این بار هم احتمال ریزش قیمت بیت کوین در صورت ریزش بازار سهام وجود دارد؟
نسبت قیمت به سود تعدیلشده چرخهای یا CAPE، قیمت یک شاخص سهام را با میانگین سود واقعی و تعدیلشده تورمی شرکتها در 10 سال گذشته مقایسه میکند. رابرت شیلر (Robert Shiller)، اقتصاددان و برنده جایزه نوبل، این معیار را برای کاهش اثر نوسانات کوتاهمدت اقتصادی بر ارزشگذاری بازار توسعه داده است.
مزیت CAPE این است که برخلاف نسبت قیمت به سود معمولی، تنها به سود یک سال نگاه نمیکند. به همین دلیل، تصویر بلندمدتتری از میزان گران یا ارزان بودن بازار سهام ارائه میدهد.
دادههای تاریخی نشان میدهند زمانی که CAPE برای مدتی طولانی بالاتر از 30 باقی مانده، بازده واقعی سهام آمریکا در بازه 10 ساله بعدی معمولاً ضعیف بوده و در برخی دورهها حتی منفی شده است. دو مثال مهم، سالهای 1929 و 2000 هستند که هر دو با دورههای شدید افت بازار سهام همراه شدند.
البته این شاخص نمیتواند زمان دقیق شروع یک ریزش را مشخص کند. بازار ممکن است برای سالها در محدوده ارزشگذاری بالا باقی بماند. بنابراین، CAPE بیشتر یک هشدار درباره افزایش ریسک و احتمال کاهش بازده آینده محسوب میشود تا ابزاری برای پیشبینی زمان سقوط بازار.
رابطه بیت کوین با بازار سهام در این شرایط پیچیده است. بیت کوین در چرخههای اخیر تا حد زیادی مانند یک دارایی پرریسک و با نوسان بالا رفتار کرده و در دورههایی که سرمایهگذاران از داراییهای پرریسک خارج شدهاند، همراه با سهام فناوری افت کرده است.
اگر ارزشگذاری بالای سهام آمریکا در نهایت به یک اصلاح جدی منجر شود، بیت کوین نیز ممکن است در مرحله نخست تحت فشار قرار بگیرد. سرمایهگذاران معمولاً هنگام افزایش ریسک بازار، ابتدا از داراییهای سفتهبازانهتر فاصله میگیرند و همین موضوع میتواند به کاهش قیمت بیت کوین منجر شود.
اما ماجرا به همینجا ختم نمیشود. بیت کوین همزمان روایتی متفاوت نیز دارد؛ داراییای با عرضه محدود که برخی سرمایهگذاران آن را نسخه دیجیتال طلا و ابزاری برای حفظ ارزش در بلندمدت میدانند.
این روایت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ارزشگذاری سهام برای مدت طولانی بالا بماند و همزمان بدهی دولتها افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه ممکن است به سمت داراییهایی حرکت کند که عرضه محدودی دارند و وابستگی کمتری به نظام مالی سنتی نشان میدهند.
بالا بودن نسبت شیلر بهتنهایی نمیتواند مسیر آینده بیت کوین یا حتی زمان اصلاح بازار سهام را مشخص کند. نرخ بهره، وضعیت نقدینگی جهانی و میزان دوام رشد سود شرکتهای فناوری، بهویژه در حوزه هوش مصنوعی، میتوانند تعیین کنند که بازار در نهایت به کدام سمت حرکت کند.
از طرف دیگر، وضعیت خود بیت کوین نیز اهمیت دارد. رشد پذیرش نهادی و تغییرات فعالیت آنچین میتواند در آینده ارتباط این دارایی با بازار سهام را کمتر یا بیشتر کند.
همین ویژگی، پیشبینی رفتار بیت کوین را دشوار میکند. این دارایی همزمان دو چهره دارد: از یک طرف در شرایط فعلی بخش مهمی از سرمایهگذاران آن را یک دارایی پرریسک و وابسته به نقدینگی میدانند و از طرف دیگر، روایت بیت کوین بهعنوان یک دارایی پولی کمیاب همچنان در حال تقویت است.