قانون شفافیت یا کلاریتی چیست و چرا بازار منتظر آن است؟

قانون شفافیت یا کلاریتی چیست و چرا بازار منتظر آن است؟ بازار با سرعتی سرسام‌آور حرکت می‌کند. در این فضای شلوغ، اخبار در همه‌جا یافت می‌شوند اما شفافیت قانونی، گوهری کمیاب است. قانون شفافیت بازار دارایی‌های دیجیتال که به اختصار قانون کلاریتی (CLARITY Act) نامیده می‌شود، جامع‌ترین طرح نظارتی است که تاکنون توانسته از سد یکی از مجالس کنگره ایالات متحده عبور کند. این لایحه در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵ با ۲۹۴ رای موافق در برابر ۱۳۴ رای مخالف در مجلس نمایندگان تصویب شد، اما هنوز نتوانسته است چراغ سبز مجلس سنا را دریافت کند. این طرح دقیقاً چه وظایفی دارد؟ چه کسانی با آن مخالفت می‌کنند؟ چرا فرآیند تصویب آن در سنا متوقف شده است و در آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ در این مقاله به نقل از فین‌تک‌ویکلی ( FinTechWeekly )، به تمامی این پرسش‌ها پاسخ می‌دهیم. مشکل بزرگی که قانون کلاریتی به دنبال حل آن است ایالات متحده در طول یک دهه گذشته، به جای قانون‌گذاری صریح، سیاست «تنظیم‌گری از طریق جریمه و سرکوب» را در پیش گرفت. هر زمان که کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) می‌خواست علیه شرکتی فعال در حوزه اقدام کند، پرونده‌ای قضایی تشکیل می‌داد و با استناد به قوانین دهه ۱۹۳۰ میلادی، ادعا می‌کرد دارایی مدنظر نوعی از اوراق بهادار است. هنگامی هم که شرکت‌ها خواستار قوانین واضح برای ثبت‌نام قانونی می‌شدند، این سازمان آن‌ها را به ثبت‌نام فرا می‌خواند؛ بدون اینکه فرآیند و مسیر مشخصی برای دارایی‌های دیجیتال طراحی کرده باشد. این رویکرد بازار را در بلاتکلیفی حقوقی همیشگی قرار داد. پروژه‌ها نمی‌دانستند توکن آن‌ها ورقه بهادار است یا کالا. صرافی‌ها بین سازمان‌های نظارتی مختلف سرگردان بودند و سرمایه‌گذاران نهادی که به چارچوب‌های انطباق‌پذیر و پیش‌بینی‌پذیر نیاز داشتند، از بازاری که قوانینش با هر دادگاه تغییر می‌کرد، دوری می‌جستند. قانون کلاریتی برای پایان دادن به این سردرگمی‌ها و نوشتن قوانین صریح در بدنه قانون اساسی طراحی شده است. ۶ اقدام کلیدی که قانون شفافیت انجام می‌دهد قانون شفافیت ۶ تغییر بزرگ و اساسی در ساختار بازار ایجاد می‌کند: ۱. دسته‌بندی سه‌گانه دارایی‌های دیجیتال این قانون دارایی‌های دیجیتال را به سه دسته تقسیم می‌کند: اوراق بهادار که مانند گذشته تحت نظارت کمیسیون بورس باقی می‌مانند کالاهای دیجیتال که توکن‌های ذاتی شبکه‌های بلاک چینی هستند و ارزش آن‌ها از کاربرد شبکه نشات می‌گیرد، تحت نظارت کمیسیون معاملاتی معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) قرار می‌گیرند استیبل کوین‌ها که به عنوان دسته‌ای مجزا تحت نظارت مشترک این دو سازمان اداره خواهند شد. ۲. افزایش چشمگیر قدرت نظارتی CFTC این قانون به CFTC صلاحیت انحصاری جهت نظارت بر بازارهای نقدی و فیزیکی کالاهای دیجیتال اعطا می‌کند. در حال حاضر، این سازمان تنها وظیفه مبارزه با کلاهبرداری و دستکاری بازار را بر عهده دارد، اما با قانون شفافیت، صرافی‌ها، کارگزاران و معامله‌گران کالاهای دیجیتال همگی باید نزد CFTC ثبت‌نام کنند و به این سازمان پاسخگو باشند. ۳. ایجاد دوره ثبت‌نام موقت شرکت‌هایی که در پنجره اولیه ۱۸۰ روزه ثبت‌نام کنند، تحت وضعیت موقت فعالیت خواهند کرد تا CFTC قوانین نهایی خود را تدوین کند. در این دوره چهارساله، شرکت‌ها ملزم به محافظت از دارایی‌های کاربران و اعطای دسترسی به دفاتر مالی خود به این سازمان نظارتی هستند. ۴. حفاظت از امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) تایید تراکنش‌ها، راه‌اندازی نودها و دیگر فعالیت‌هایی که نیازی به کنترل مستقیم سرمایه کاربران ندارند، به طور صریح از تعهدات این قانون معاف شده‌اند. با این حال، واسطه‌های متمرکزی که با پروتکل‌های دیفای تعامل دارند، بر اساس سطح کنترلی که اعمال می‌کنند، مشمول استانداردهای مدیریت ریسک، امنیت سایبری و انطباق خواهند بود. ۵. مسیر جدید جذب سرمایه برای پروژه‌ها قوانین فعلی اوراق بهادار برای مدل‌های جذب سرمایه بلاک چینی نوشته نشده‌اند. این لایحه رژیم افشای اطلاعات ویژه‌ای برای ریسک‌های کالاهای دیجیتال معرفی می‌کند تا پروژه‌ها بتوانند بدون تحمل بار سنگین قوانین سخت‌گیرانه عرضه سهام سنتی، اقدام به جذب سرمایه قانونی کنند. ۶. ممنوعیت صدور بانک مرکزی (CBDC) این بند که توجه زیادی جلب کرده، فدرال رزرو را از صدور مستقیم یا غیرمستقیم ملی برای افراد منع می‌کند. این بخش بازتاب‌دهنده نگرانی سنتی نمایندگان از ردیابی و نظارت دولتی بر تراکنش‌های مالی شهروندان است. جنگ قدرت میان SEC و CFTC؛ برنده نهایی کیست؟ بحث مرزبندی وظایف نظارتی در مرکز قانون شفافیت، صرفاً یک کار اداری ساده نیست؛ بلکه تعیین می‌کند کدام آژانس قوانین را می‌نویسد، چه کسی هزینه‌ها را دریافت می‌کند و دولت با چه شدتی می‌تواند یقه فعالان این صنعت را بگیرد. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا همواره رویکردی بسیار تهاجمی‌تر نسبت به کریپتو داشته است. در دوران ریاست گری جنسلر (Gary Gensler) که ژانویه ۲۰۲۵ پایان یافت، این سازمان علیه صرافی‌های بزرگی چون کوین‌بیس، بایننس، ریپل و کراکن شکایت‌های سنگینی تنظیم کرد و مدعی شد اکثر توکن‌ها اوراق بهادار هستند. در مقابل، CFTC که بر بازارهای سنتی کالا نظیر نفت، طلا و معاملات آتی کشاورزی نظارت می‌کند، موضعی ملایم‌تر و سازگارتر در قبال دارد. قانون شفافیت به شدت قلمرو نظارتی SEC را محدود می‌کند. این لایحه با تعریف اکثر توکن‌های بومی بلاک چین به عنوان کالای دیجیتال، بزرگ‌ترین و فعال‌ترین بخش بازار را به زیر چتر CFTC منتقل می‌کند. کمیسیون بورس تنها نظارت بر مراحل اولیه جذب سرمایه پروژه‌ها و دارایی‌هایی که عملاً نقش قرارداد سرمایه‌گذاری دارند را حفظ خواهد کرد و معاملات ثانویه کالاهای دیجیتال به طور کامل به CFTC واگذار می‌شود. نبرد بزرگ بر سر سود استیبل کوین‌ها؛ بانک‌ها در مقابل صنعت جنجالی‌ترین بخش لایحه در نسخه سنا، هیچ ارتباطی به تقسیم وظایف نظارتی ندارد؛ بلکه متممی با حمایت لابی بانکداری ایالات متحده است که صرافی‌ها و پلتفرم‌های را از پرداخت سود به هولدرهای استیبل کوین منع می‌کند. موضع بانک‌ها این است که حساب‌های استیبل کوینی پرداخت‌کننده سود، تفاوتی با حساب‌های پس‌انداز بانکی ندارند. بانک‌های سنتی برای ارائه این خدمات باید قوانین سخت‌گیرانه بیمه سپرده، الزامات سرمایه‌ای و مقررات فدرال را رعایت کنند؛ بنابراین پلتفرم‌های کریپتویی که بدون این تعهدات اقدام به پرداخت سود می‌کنند، رقابتی ناعادلانه در بازار شکل داده‌اند. در مقابل، فعالان صنعت استدلال می‌کنند که سود استیبل کوین‌ها در واقع تقسیم درآمد حاصل از بهره اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا (T-Bills) است که به عنوان پشتوانه نگهداری می‌شوند، نه یک محصول سپرده‌گذاری سنتی؛ در نتیجه مسدودسازی آن بدون ایجاد هیچ فایده‌ای برای مصرف‌کننده، مدل‌های تجاری قانونی را نابود می‌کند. برای شرکت کوین‌بیس، درآمدهای مرتبط با استیبل کوین نزدیک به ۲۰ درصد از کل درآمد کل این صرافی را در سه ماهه سوم سال ۲۰۲۵ تشکیل می‌داد. برایان آرمسترانگ درباره این موضوع گفت: محدودیت سود استیبل کوین‌ها بندی است که به جای حمایت از مصرف‌کنندگان، با هدف محافظت از سود بانک‌ها طراحی شده است. این اختلاف نظر اساسی از ژانویه ۲۰۲۶ تاکنون مانع اصلی تصویب این لایحه در مجلس سنا بوده است. گاه‌شمار قانون کلاریتی؛ از معرفی تا بن‌بست امروز ۲۹ مه ۲۰۲۵: کمیته خدمات مالی و کمیته کشاورزی مجلس نمایندگان به طور مشترک لایحه H.R. ۳۶۳۳ را معرفی کردند. ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵: هر دو کمیته لایحه را به طور رسمی به صحن علنی مجلس نمایندگان فرستادند. ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵: مجلس نمایندگان قانون کلاریتی را با ۲۹۴ رای موافق در برابر ۱۳۴ رای مخالف تصویب کرد. بیشتر آرای منفی دموکرات‌ها به دلیل نگرانی از وضعیت حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران خرد بود. دسامبر ۲۰۲۵: دیوید ساکس، مشاور کاخ سفید در حوزه و هوش مصنوعی، اعلام کرد جلسه بررسی سنا در ژانویه ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد. ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶: کمیته بانکداری سنا جلسه خود را در همان روز بازگشایی به تعویق انداخت. بیش از ۱۰۰ متمم پیشنهادی، از جمله متمم لابی بانک‌ها برای ممنوعیت سود استیبل کوین‌ها ثبت شده بود. سناتور تیم اسکات ترجیح داد جلسه را به تعویق بیندازد تا لایحه با خطر ریجکت شدن روبه‌رو نشود. در همین روز، برایان آرمسترانگ علناً اعلام کرد کوین‌بیس با نسخه فعلی مخالفت خواهد کرد. ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶: کمیته کشاورزی سنا که بخش‌های مربوط به CFTC را بررسی می‌کند، فرآیند خود را نهایی کرد، اما کمیته بانکداری هنوز زمان جدیدی اعلام نکرده بود. فوریه ۲۰۲۶: جلسات متعددی در کاخ سفید با حضور مدیران کریپتویی، نمایندگان بانک‌ها و قانون‌گذاران برگزار شد. کاخ سفید تاریخ اول مارس را به عنوان ضرب‌الاجل توافق بر سر استیبل کوین‌ها تعیین کرد. اسکات بسنت، معاون وزیر خزانه داری بر لزوم تصویب سریع لایحه پیش از آغاز انتخابات میان‌دوره‌ای تاکید کرد. ۱ مارس ۲۰۲۶: ضرب‌الاجل کاخ سفید بدون هیچ توافق رسمی به پایان رسید، هرچند طرفین اعلام کردند گفتگوها کماکان ادامه دارد. ۸ مارس ۲۰۲۶: دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد تا زمان تصویب کامل طرح اصلاح قانون رای‌دهندگان (SAVE America Act) هیچ مصوبه دیگری را امضا نخواهد کرد؛ موضوعی که اولویت قانون کلاریتی را در صف سنا عقب‌تر راند. ۱۰ مارس ۲۰۲۶: سناتورها در یک کنفرانس رمزارزی اعلام کردند در حال کار روی متمم مصالحه برای سود استیبل کوین‌ها هستند، اما انجمن بانکداران همچنان به مخالفت ادامه می‌دهد. ۱۴ مه ۲۰۲۶: کمیته بانکداری، مسکن و امور شهری سنا در یک جلسه اجرایی، نسخه اصلاح‌شده لایحه را بررسی کرد. کمیته با رأی ۱۵ موافق در برابر ۹ مخالف، لایحه را همراه با یک «متمم جایگزین» به‌طور موافق گزارش کرد. این نسخه حاصل مذاکرات میان سناتورهای جمهوری‌خواه و دموکرات و تلاش برای حل اختلاف درباره نظارت بر بازار، اختیارات SEC و CFTC و نحوه برخورد با منافع حاصل از استیبل‌کوین‌ها بود. ژوئن ۲۰۲۶: پس از قرارگرفتن لایحه در تقویم سنا، رایزنی‌ها درباره متن جایگزین و اصلاحات احتمالی ادامه یافت. مهم‌ترین اختلاف‌ها همچنان به این موضوعات مربوط بود: مرز اختیارات SEC و CFTC؛ تعریف «دارایی دیجیتال کالایی» و شرایط تبدیل‌شدن یک توکن به چنین دارایی‌ای؛ حمایت از سرمایه‌گذاران خرد و الزامات افشا؛ نحوه تنظیم فعالیت صرافی‌ها، کارگزاران و سایر واسطه‌های رمزارزی؛ پرداخت سود یا مزایای اقتصادی مرتبط با استیبل‌کوین‌ها؛ محدودیت‌های مربوط به تعارض منافع و فعالیت مقامات دولتی در بازار دارایی‌های دیجیتال. ژوئیه ۲۰۲۶: گزارش‌های تحلیلی منتشرشده درباره وضعیت لایحه تأکید کردند که قانون کلاریتی با وجود عبور از کمیته بانکداری، با یک مشکل سیاسی و عددی در صحن سنا مواجه است و هنوز حمایت ۶۰ سناتور برای آغاز روند رأی‌گیری نهایی آن قطعی نشده است. چه کسانی حامی قانون شفافیت هستند؟ کاخ سفید جدی‌ترین حامی نهادی این طرح به شمار می‌رود. ترامپ در ژانویه ۲۰۲۵ با امضای فرمانی اجرایی، سازمان‌های فدرال را به اتخاذ رویکردی مثبت نسبت به ملزم کرد و هدف دولتش را تبدیل آمریکا به پایتخت جهان قرار داد. همچنین اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، بهار ۲۰۲۶ را زمان هدف برای تصویب این لایحه اعلام کرده است. برد گارلینگهاوس، مدیرعامل ریپل، شانس تصویب این قانون را ۸۰ تا ۹۰ درصد برآورد کرده است. تحلیل‌گران بانک جی‌پی مورگان (JPMorgan) نیز تصویب قانون کلاریتی را کاتالیزوری بسیار مثبت برای بازار دارایی‌های دیجیتال می‌دانند که می‌تواند موجب وضوح مقررات، ورود سرمایه‌گذاران نهادی و رشد توکنیزه‌سازی دارایی‌ها شود. همچنین صرافی کوین‌بیس که در ژانویه حمایت خود را پس گرفته بود، پس از گفتگوهای سازنده با کاخ سفید نشان داد که برای رسیدن به یک مصالحه آماده است. چه کسانی با قانون کلاریتی مخالفت می‌کنند؟ انجمن بانکداران آمریکا (ABA): این لابی قدرتمند به شدت با پرداخت سود استیبل کوین‌ها مخالف است و آن را عاملی برای ایجاد آربیتراژ مقرراتی علیه بانک‌های سنتی می‌داند. انجمن مدعیان اوراق بهادار آمریکای شمالی (NASAA): این نهاد که نماینده رگولاتورهای ایالتی است، ابراز نگرانی کرده که لایحه مذکور اختیارات ایالت‌ها را در مبارزه با کلاهبرداری تضعیف می‌کند. برخی نمایندگان حزب دموکرات: این گروه معتقدند انتقال قدرت نظارتی گسترده از سازمان باسابقه‌ای چون SEC به سازمان کم‌بودجه‌تری مانند CFTC، امنیت سرمایه‌گذاران خرد را به خطر می‌اندازد. چارلز هاسکینسون (Charles Hoskinson): بنیان‌گذار کاردانو نسخه فعلی این لایحه در سنا را برای توسعه‌دهندگان پروتکل‌های دیفای مخرب خوانده است. چارلز هاسکینسون در انتقاد تند خود نسبت به این طرح اظهار داشت: نسخه فعلی این لایحه در سنا، طرحی وحشتناک و بی‌ارزش است که می‌تواند بنیان‌گذاران آینده ارزهای دیجیتال را به خارج از مرزها سوق دهد. ساعت شنی انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره تمام ناظران سیاسی به یک ددلاین حیاتی اشاره می‌کنند: انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶. به طور تاریخی، نتایج این انتخابات معمولاً به ضرر حزب حاکم (رئیس‌جمهور مستقر) تمام می‌شود. اگر جمهوری‌خواهان اکثریت سنا را در این انتخابات از دست بدهند، پویایی‌های سیاسی حامی قانون کلاریتی به طور کامل تغییر خواهد کرد. با توجه به وجود اختلافات عمیق بر سر سود استیبل کوین‌ها، این جدول زمانی بسیار فشرده و نفس‌گیر به نظر می‌رسد. جالب است بدانید طبق داده‌های موسسه کوین‌شیرز (CoinShares)، تاخیر در تصویب این لایحه تاکنون به خروج نزدیک به ۱ میلیارد دلار سرمایه از بازار منجر شده است. اگر قانون شفافیت تصویب شود چه رخ می‌دهد؟ صرافی‌ها، کارگزاران و معامله‌گران فعال در حوزه کالاهای دیجیتال ۹۰ روز فرصت خواهند داشت تا فرآیند ثبت‌نام خود در CFTC را آغاز کنند. در دوره ثبت‌نام موقت، آن‌ها ملزم به حفاظت از دارایی‌های مشتریان خواهند بود. همچنین CFTC ظرف مدت ۱۸۰ روز باید سازوکار ثبت‌نام سریع را راه‌اندازی کند و بخش زیادی از قوانین تا ۳۶۰ روز پس از ابلاغ رسمی، اجرایی خواهند شد. تا زمان نهایی شدن تعاریف مشترک توسط SEC و CFTC، پلتفرم‌های ثبت‌شده می‌توانند به ارائه خدمات روی توکن‌های فعلی خود ادامه دهند. اگر قانون کلاریتی شکست بخورد چه می‌شود؟ در صورت عدم تصویب قانون در سال ۲۰۲۶، شرایط فعلی پابرجا می‌ماند؛ یعنی شرکت‌ها همچنان در برزخ قانونی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، SEC به پیگیری پرونده‌های قضایی علیه پروژه‌ها ادامه خواهد داد و اختیارات CFTC به موارد خاص مبارزه با دستکاری بازار محدود می‌ماند. لابی‌های حوزه اعلام کرده‌اند که هرگونه شکست در مسیر این قانون را به عنوان اهرم فشاری سیاسی علیه مقاماتی که مانع تصویب آن شده‌اند، در انتخابات استفاده خواهند کرد. جمع‌بندی قانون کلاریتی (CLARITY Act) بدون شک مهم‌ترین تلاش قانون‌گذاری در تاریخ ارزهای دیجیتال ایالات متحده به شمار می‌رود. تصویب این قانون می‌تواند با ایجاد چارچوبی شفاف، راه را برای ورود میلیاردها دلار سرمایه نهادی هموار کند و به جنگ فرسایشی SEC با شرکت‌های کریپتویی پایان دهد. از سوی دیگر، هرگونه لغزش یا گنجاندن بندهای ضد رقابتی (مانند ممنوعیت سود استیبل کوین‌ها) ممکن است به تمرکززدایی آسیب جدی بزند. برای شما به عنوان تریدر یا سرمایه‌گذار ایرانی، هوشیاری نسبت به اخبار سنا در ماه‌های آینده (به ویژه تا قبل از آگوست ۲۰۲۶) حیاتی است؛ چرا که رد یا تایید این لایحه مستقیماً بر جریان نقدینگی کل بازار آلت کوین‌ها اثرگذار خواهد بود. پیشنهاد می‌شود با مدیریت ریسک دقیق و رصد اخبار مربوط به استیبل کوین‌ها، سبد دارایی خود را در برابر نوسانات احتمالی این رویداد بیمه کنید