طی هفته گذشته، زی کش وارد یک رالی صعودی پارابولیک (Parabolic) شد. بر اساس دادهها، قیمت ZEC طی هفته گذشته بیش از 40 درصد رشد داشته و با جهشی از مرز 1500 دلار، رکوردهای تاریخی جدیدی ثبت کرده است. با افزایش بهای ZEC و داغتر شدن روایت حفظ حریم خصوصی، پروژههای اکوسیستم زیکش نیز فعالیت خود را آغاز کردهاند.
بهطور کلی، موج هیجان فعلی عمدتاً بر NFTهای حوزه «حریم خصوصی + هویت/PFP» متمرکز است. «Ansem»، تحلیلگر و چهره سرشناس اکوسیستم سولانا، نیز پستی منتشر کرد مبنی بر اینکه قصد خرید چند NFT دارد که بهنظر میرسد نوعی فضاسازی مثبت برای اکوسیستم NFT زیکش باشد.
پروژه zkSNARKs در حال حاضر پرطرفدارترین پروژه NFT روی شبکه زیکش است. این مجموعه، هویتی رمزنگاریشده ذخیرهشده بر بستر زیکش ارائه میدهد و بر اصل «دارایی عمومی، مالکیت خصوصی» تاکید دارد که یعنی با استفاده از اثباتهای دانش صفر (ZK-Proofs) زیکش، اطلاعات دارنده را پنهان میسازد.
عرضه کل این مجموعه 10,000 واحد است که 1,000 واحد آن به کاربران اسنارک لیست (Snarklist)، 1,000 واحد به خزانهداری پروژه و 8,000 واحد باقیمانده از طریق حراج کورکورانه عمومی عرضه شد. zkSNARKs در 18 سپتامبر پایان حراج خود را اعلام کرد که در مجموع 16,971 پیشنهاد دریافت نمود. 8,000 پیشنهاد برتر بر اساس بالاترین مبالغ تعیین شدند و به لطف سازوکار قیمت تسویه یکنواخت (Uniform lowest clearing price)، هر برنده تنها ملزم به پرداخت 1.5 واحد ZEC (تقریباً 2,190 دلار) شد که حجم کل معاملات را به 25,305 واحد ZEC (حدود 36.94 میلیون دلار) رساند. مبالغ سایر شرکتکنندگان بهطور کامل بازگردانده میشود.
همزمان اعلام شد که بازار ثانویه رسمی این پروژه به نام Zilkroad در تاریخ 19 سپتامبر آغاز به کار میکند. با این حال، Leonidas، از توسعهدهندگان اولیه اینسکریپشنهای بیتکوین، تیم zkSNARKs را متهم کرد که پیشتر پروژههای متعددی در فضای اوردینالز راهاندازی کردهاند که شماری از آنها اسکم بودهاند؛ بنابراین سرمایهگذاران باید با احتیاط کامل عمل کنند.
پروژه ZecBit ابتدا با NFTهای Genesis شروع شد و اکنون به پلتفرمی برای صدور و معامله داراییهای کلکسیونی دیجیتال در بستر زیکش تبدیل شده است. این بازار در حال حاضر از خرید با ZEC، ثبت پیشنهاد، نگهداری اقلام و سیستم پاداش امتیازی پشتیبانی میکند. تنها کیف پول پشتیبانیشده توسط ZecBit در حال حاضر Noir Wallet است که راهنمای دانلود آن هنگام اتصال کیف پول در سایت رسمی قرار دارد.
مجموعه Genesis این پروژه که 3,333 تصویر پیکسلی PFP را شامل میشود، در ابتدا رایگان مینت شد و اکنون قیمت کف آن 0.36 واحد ZEC (حدود 530 دلار) است. تیم پروژه این داراییها را ZSA یا Native Shielded Assets نامیده است که بر حفظ حریم خصوصی در زیکش تمرکز دارد.
در اواسط سپتامبر، ZecBit قابلیت لانچپد را برای کمک به سازندگان جهت راهاندازی پروژهها اضافه کرد. مجموعه Zec Punks نخستین پروژهای بود که با تیراژ 1,555 نسخه در این لانچپد بهطور کامل به فروش رسید (قیمت کف فعلی: 0.0167 ZEC، حدود 25 دلار). پروژه بعدی این پلتفرم BITFOOTS نام دارد. همچنین ZecBit دارای یک سیستم امتیازدهی است که مدتزمان هولد کردن و میزان فعالیت معاملاتی کاربران را بررسی کرده و بر اساس آن ضریب امتیاز اختصاص میدهد.
پروژه zaddr یکی دیگر از مجموعههای PFP حریم خصوصی در زیکش است که ثبتنام وایتلیست رایگان آن همچنان ادامه دارد.
عرضه کل این پروژه 2,800 تصویر چهره پیکسلی دستساز است که بدون تولید خودکار الگوریتمی یا ویژگیهای تصادفی طراحی شدهاند. مزیت محوری پروژه «نمایش عمومی چهرهها، پنهان ماندن کامل مالکان» است (مالکیت از طریق استخر حفاظتشده Orchard زیکش اداره میشود) و شعار آن این است: خوشحالم که شما را نمیبینم (Nice to not meet you). واژه zaddr در اصطلاح جامعه زیکش به آدرسهای حفاظتشده (Shielded Addresses) اطلاق میشود.
برای ورود به وایتلیست، کاربران باید یک آدرس زیکش ثبت کرده و وظایف اجتماعی (دنبال کردن توییتر، لایک، کامنت و بازنشر) را انجام دهند؛ درخواستها بهصورت تکبهتک بررسی میشوند. تا این لحظه، بیش از 15,000 درخواست ثبت شده و تنها 333 نفر مورد تایید قرار گرفتهاند. کاربران با دریافت کارت وضعیت «ZA-XXXXXX» میتوانند در سایت وضعیت تایید خود را بررسی کنند.
علاوه بر این سه پروژه، مجموعههای دیگری نظیر ZecCat ،ZecFrogs و CypherSquad نیز در بازار حضور دارند که کاربران میتوانند مستقل درباره آنها تحقیق کنند. با وجود پتانسیلها، خطرات این اکوسیستم نوپا نیازمند ارزیابی دقیق است.
زیرساختهای کنونی اکوسیستم زیکش چندان قدرتمند نیستند؛ به همین دلیل پروژههایی نظیر zkSNARKs و ZecBit اقدام به ساخت مارکت اختصاصی کردهاند. با این حال، یک بازار عمومی به نام zecmarket در دسترس است.
در zecmarket کاربران میتوانند با کیف پولهای سازگار با EVM و کیف پول Phantom متصل شوند؛ پلتفرم بهطور خودکار یک آدرس محرمانه زیکش برای کاربر ایجاد میکند. در این بازار، دو مجموعه متعلق به ZecBit نیز دیده میشوند، اما پرداخت نهایی همچنان به پلتفرم ZecBit هدایت میشود.
علاوه بر این، zecmarket مجموعهای اختصاصی به نام Zecutives با عرضه 1,111 نسخه عرضه کرده که مینت آن رایگان است و کاربران میتوانند از طریق کیف پول Phantom و با پرداخت 80,000 توکن EXZEC در بستر سولانا کارمزد آن را بپردازند.
این پلتفرم امکان درج رسانه یا IPFS CID روی تراکنشهای زیکش را فراهم میکند تا داراییهای کلکسیونی آنچین (مشابه اوردینالز در بیتکوین که اصطلاحاً «Zordinals» نامیده میشوند) تولید شوند. در این سامانه نیازی به دانلود کیف پول مجزا نیست و آدرس مستقیماً روی پلتفرم ساخته میشود؛ هرچند امنیت آدرسها هنوز مورد راستیآزمایی مستقل قرار نگرفته و نیاز به احتیاط دارد.
این تیم در نظر دارد توکنی مبتنی بر استاندارد ZRC20 به نام ZORD عرضه کند. آنها پیش از این توکن ZEBRA را روی شبکه Robinhood Chain صادر کرده و ادعا کردهاند دارندگان آن واجد شرایط ایردراپ توکن ZORD با نسبت 1000 به 1 خواهند بود.
این پلتفرم علاوه بر اینسکریپشن NFT، امکان انتشار میمکوینها را نیز روی شبکه زیکش فراهم کرده است. پروژه مذکور توسط توسعهدهندهای با نام کاربری RuneSwap1@ (فعال سابق اکوسیستم Runes بیتکوین) توسعه یافته است.
با هزینه تنها 0.001 واحد ZEC، کاربران میتوانند توکن مدنظر خود را مشابه استاندارد BRC20 روی زیکش منتشر کنند؛ بهطوریکه تمامی دادههای مربوط به صدور، خرید، فروش و انتقال در قالب تاریخچه اینسکریپشن ثبت و بازخوانی میشوند.
هشدار ریسک: با کلیک روی بخش «Launchpad» در بالای صفحه اصلی این پلتفرم، کاربر به دامنهای متفاوت (zcash.ag) منتقل میشود. کیف پول OKX نسبت به خطر فیشینگ در این وبسایت هشدار داده است. تا این لحظه، توسعهدهنده پروژه پاسخی به این موضوع نداده و احتمال هک یا سوءاستفاده عوامل داخلی وجود دارد؛ بنابراین کاربران باید از اتصال کیف پولهای حاوی موجودی خودداری کنند.
این موارد تنها گوشهای از فضای پرتبوتاب و ابتدایی اکوسیستم زیکش را نشان میدهند. به دلیل نبود هماهنگی کامل فنی میان توسعهدهندگان بزرگ زیرساخت و اکوسیستم، ریسکهای این فضا قابلتوجه است و ورود به آن دقت بالایی میطلبد.