کاهش پاداش استیکینگ یا ضربه به دیفای؟ جنگ موافقان و مخالفان پروپوزال EIP-8363 اتریوم

پژوهشگران اتریوم در ابتدا فقط قصد داشتند پاداش‌ها و مشوق‌های استیکینگ را کاهش دهند؛ اما در عوض، یکی از بزرگ‌ترین مباحثات مربوط به اقتصاد این شبکه را پس از ارتقای Merge کلید زدند. پروپوزال جدید اتریوم تحت عنوان EIP-8363 یا سوزاندن تدریجی انتشار (Tapered Issuance Burn) ، با قفل شدن هرچه بیشتر اتریوم برای تامین امنیت شبکه، پاداش‌های استیکینگ را به تدریج کاهش می‌دهد؛ تا جایی که با رسیدن میزان اتریوم‌های استیک‌شده به ۵۰٪ از کل عرضه، انتشار پاداش‌های جدید پروتکل به کلی صفر خواهد شد. طراحان این پروپوزال، از جمله جاستین دریک (Justin Drake) از بنیاد اتریوم و جروم دو تیشه (Jérôme de Tychey) هم‌بنیان‌گذار همایش EthCC، استدلال می‌کنند اتریوم به نقطه‌ای رسیده است که استیکینگ بیشتر، بازدهی بازدارندگی و امنیتی کمتری ایجاد می‌کند و در مقابل موجب رقیق‌شدن داراییِ دارندگانی می‌شود که اتریوم خود را استیک نکرده‌اند. به عبارت دیگر: اتریوم باید از پرداخت هزینه برای امنیتی که دیگر به آن نیاز ندارد دست بردارد. اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: افراد زیادی از این طرح متنفرند! از فعالان دیفای (DeFi) و ارائه‌دهندگان خدمات استیکینگ گرفته تا سرمایه‌گذاران نهادی، منتقدان هشدار می‌دهند که این طرح می‌تواند موجب تضعیف تمرکززدایی، اختلال در بازارهای وام‌دهی اتریوم و سلب اعتماد از سیاست‌های پولی شبکه شود. همان‌طور که مایک سیلاگادزه (Mike Silagadze) بنیان‌گذار Ether.fi می‌گوید: این تصمیم از هر نظری ناامیدکننده است. این برای تمرکززدایی بد است، برای پذیرش عمومی اتریوم بد است و به اعتبار و اعتمادپذیری شبکه ضربه می‌زند. دکتر استیو بریمن (Dr. Steve Berryman)، مدیر مشارکت‌های مشتریان اتریوم در مؤسسه Bitwise می‌گوید: پذیرش و ورود نهادهای مالی نیازمند قطعیت است؛ دستکاری نرخ صدور در مرزها باعث ایجاد عدم قطعیت می‌شود و نهادها از عدم قطعیت متنفرند. حال سوال اینجاست: آیا اتریوم واقعاً دارد هزینه اضافه‌ای برای امنیت می‌پردازد، یا اینکه پروپوزال EIP-8363 راه‌حلی است که به دنبال یک مشکل می‌گردد؟ آنچه در این مطلب می‌خوانید Toggle آیا اتریوم بیش از حد استیک شده است؟ آیا درمان، از خودِ بیماری بدتر است؟ ولیدیتورهای کوچک‌تر بار اصلی هزینه‌ها را به دوش خواهند کشید مناقشه‌ای فراتر از استیکینگ آیا اتریوم بیش از حد استیک شده است؟ طبق داده‌های صف ولیدیتورهای اتریوم، در حال حاضر حدود ۴۱.۵ میلیون اتریوم استیک شده است که نرخ بازدهی آن ۲.۶۷٪ است و ۳۴.۰۷٪ از کل عرضه اتریوم را تشکیل می‌دهد. اگرچه قفل شدن اتریومِ بیشتر معمولاً حمله به شبکه را سخت‌تر می‌کند، اما طراحان EIP-8363 معتقدند که سود حاصل از این امنیت اضافی روزبه‌روز حاشیه‌ای‌تر و کم‌اثرتر می‌شود؛ آن هم در حالی که اتریوم همچنان به پرداخت پاداش به ولیدیتورها ادامه می‌دهد. پروپوزال EIP-8363 قصد دارد این مشوق را به‌مرور حذف کند. طراحان آن معتقدند به محض اینکه شبکه به امنیت کافی رسید، اتریوم باید یارانه دادن به استیکینگ اضافی را متوقف کند. با این حال، همه موافق نیستند که اصلاً چنین مشکلی از اساس وجود داشته باشد. البته شکّی نیست که میزان استیکینگ رشد چشمگیری داشته و نسبت به ابتدای سال ۱۵٪ افزایش یافته است. اما بریمن استدلال می‌کند که نیروهای طبیعی بازار بدون نیاز به دستکاری سیاست‌های انتشار اتریوم، همین حالا هم در حال کاهش سرعت مشارکت هستند: ما احتمالاً تا پایان امسال به یک سقف طبیعی خواهیم رسید. افت بازدهی به حدود ۲٪ بعید است بتواند اتریوم‌های بسیار بیشتری را جذب قفل شدن در استیکینگ کند؛ چرا که مردم به نقدینگی نیاز دارند. بریمن می‌گوید رشد اخیر عمدتاً توسط ورود بازیگران نهادی بزرگ (مانند Bitmine و BlackRock) هدایت شده است، اما معتقد است به محض اینکه این بازیگران تخصیص دارایی خود را تکمیل کنند، نرخ مشارکت دوباره تثبیت خواهد شد. لئو لنتزا (Leo Lanza)، تحلیلگر حوزه اتریوم که او نیز با این پیشنهاد مخالف است، فرضیه اصلی این طرح مبنی بر اینکه انتشار اتریوم یک «مالیات پنهان» بر غیر‌استیک‌کنندگان است را زیر سوال می‌برد. او می‌گوید تورم سالانه اتریوم زیر ۱٪ باقی مانده است، در حالی که حتی طلا (که برترین دارایی پولی جهان شناخته می‌شود) عرضه خود را سالانه ۱٪ تا ۲٪ افزایش می‌دهد: بازار آزاد خودش این مسئله را حل می‌کند بگذارید بازار خودش را تنظیم کند. آیا درمان، از خودِ بیماری بدتر است؟ موافقان EIP-8363 می‌گویند این تغییر جلوی انتشار بی‌مورد را می‌گیرد و مانع تمرکز بیش از حد استیکینگ در دست متولیان بزرگ (Custodians) و ارائه‌دهندگان لیکوئید استیکینگ (LSTs) می‌شود. اما منتقدان می‌گویند این طرح خطر ایجاد مشکلات به‌مراتب بزرگ‌تری را دارد. گرگ کوموتسوس (Greg Koumoutsos)، مدیر تحقیقات فنی بنیاد Lido Labs می‌گوید نرخ استیکینگ فعلی (حدود یک‌سوم کل عرضه اتریوم) ناسالم به نظر نمی‌رسد، اگرچه فکر کردن پیش‌دستانه درباره استیکینگ بیش از حد منطقی است. او تاکید می‌کند که این پروپوزال، آنچه را که صدور اتریوم بابت آن هزینه پرداخت می‌کند، بیش از حد ساده‌انگاری کرده است: اتریوم فقط بابت ETH قفل‌شده و قابل اسلشینگ (Slashable) هزینه نمی‌پردازد؛ اتریوم دارد بابت تمرکززدایی، تنوع اپراتورها، مقاومت در برابر سانسور و تاب‌آوری شبکه هزینه می‌دهد. در مقابل، دو تیشه پاسخ می‌دهد که پاداش‌های فعلی عملاً به تمرکززدایی بیشتری منجر نشده‌اند؛ زیرا هر استیک‌کننده بدون توجه به اینکه آیا به تنوع ولیدیتورها کمک می‌کند یا نه، پاداش یکسانی دریافت می‌کند: ما سال‌ها این آزمایش را اجرا کردیم: میزان صدور همراه با حجم استیکینگ بالا رفت و مجموعه ولیدیتورها در بهترین حالت حدود ۹۰٪ نمایندگی (Delegated) شد و در دست مشتی صرافی، ارائه‌دهنده خدمات استیکینگ و توکن‌های لیکوئید استیکینگ متمرکز گردید. خرج کردن بیشتر، تمرکززدایی معقولی ایجاد نکرد، بلکه فقط واسطه‌ها را تامین مالی کرد. کوموتسوس پاسخ می‌دهد که کاهش انتشار لزوماً سیاست امنیتی بهتری نیست، مگر اینکه این تعادلات و پیامدهای گسترده‌تر نیز در نظر گرفته شوند. فاکتور مهم دیگر این است که لیکوئید استیکینگ (Liquid Staking) اکنون به‌شدت با اکوسیستم دیفای اتریوم ادغام شده است و مشتقات استیکینگ به‌طور گسترده به‌عنوان وثیقه در بازارهای وام‌دهی و استراتژی‌های بازدهی استفاده می‌شوند. سیلاگادزه معتقد است: این کار بوضوح بخش عظیمی از دیفای را که حول اکوسیستم استیکینگ شکل گرفته از بین خواهد برد. استانی کولچوف (Stani Kulechov)، بنیان‌گذار Aave (بزرگ‌ترین پروتکل وام‌دهی غیرتمرکز اتریوم) می‌گوید کاهش پاداش‌های استیکینگ خطر تضعیف این اکوسیستم گسترده‌تر را به همراه دارد: نگرانی من این است… کسانی که با سود و بتای اتریوم مشکلی نداشتند، ممکن است اتریوم‌های خود را بفروشند و به سراغ دارایی‌های سودده دیگر بروند. اتریوم نباید بابت رشد خود مجازات شود. دو تیشه این فکره را که بازدهی کمتر استیکینگ باعث غیراقتصادی شدن وام‌گیری اتریوم می‌شود رد کرده و استدلال می‌کند که نرخ‌های وام‌گیری باید همگام با بازدهی استیکینگ کاهش یابند: معامله کوچک‌تر می‌شود؛ نمی‌میرد. او همچنین این موضوع را زیر سوال می‌برد که آیا اتریوم باید تا این حد به مشتقات استیکینگ به عنوان پایه و اساس دیفای تکیه کند یا خیر: دیفایی که بر پایه اتریوم خالص (Raw ETH) ساخته شود، بسیار محکم‌تر و مقاوم‌تر از دیفایی است که بر پایه توکن‌های رپ شده (Wrappers) بنا شده باشد. ولیدیتورهای کوچک‌تر بار اصلی هزینه‌ها را به دوش خواهند کشید یکی دیگر از نگرانی‌ها در مورد این پیشنهاد این است که کاهش پاداش‌های استیکینگ می‌تواند در واقع تمرکز قدرت را در میان بزرگ‌ترین شرکت‌کنندگان افزایش دهد. زیرا ولیدیتورهای مستقل (Solo Stakers) از صرفه‌جویی ناشی از مقیاس (Economies of Scale) که کسب‌وکارهای بزرگ استیکینگ، صرافی‌ها یا اپراتورهای نهادی دارند، برخوردار نیستند. کاهش پاداش‌های پروتکل می‌تواند استیکینگ خانگی و مستقل را غیراقتصادی کند، در حالی که سازمان‌های بزرگتر به کار خود ادامه می‌دهند. کوموتسوس می‌گوید: یک ولیدیتور مستقل هزینه‌های واقعی دارد: شاید برخی ولیدیتورهای ایدئولوژیک باقی بمانند، اما بسیاری از ولیدیتورهای مرزی و کوچک باقی نخواهند ماند و افراد جدید بسیار کمتری (اگر اصلاً کسی بیاید) وارد خواهند شد. او می‌افزاید که پلتفرم‌های متمرکز دلایلی فراتر از سود خالص برای استیکینگ دارند؛ مواردی مانند حفظ مشتری، موقعیت‌سنجی رگولاتوری و ادغام محصولات که باعث می‌شود آن‌ها کمتر تمایل به کاهش مشارکت داشته باشند. کوموتسوس همچنین هشدار می‌دهد که حتی در استیکینگ نمایندگی شده، پاداش‌های پایین‌تر می‌تواند محصولات حضانتی متمرکز را بر پروتکل‌های استیکینگ آنچین (که هزینه‌های نگهداری، حاکمیت و ارتقای بالاتری دارند) ترجیح دهد. اما دو تیشه با این استدلال که بازدهی پایین‌تر به نفع اپراتورهای بزرگ است مخالفت می‌کند: یک ولیدیتور مستقل فقط باید از یک موانع بگذرد: یعنی هزینه‌های خودش. اما کسی که دارایی او را نمایندگی می‌کند باید از دو موانع بگذرد: کارمزد ارائه‌دهنده، بعلاوه ریسک اعتماد به فردی دیگر برای اتریوم‌هایش. وقتی بازدهی فشرده و کم شود، آن کارمزد دیگر توجیه اقتصادی نخواهد داشت. مناقشه‌ای فراتر از استیکینگ موافقان می‌گویند صدور کمتر، پروفایل پولی و ارزش بلندمدت اتریوم را تقویت می‌کند. اما منتقدان ادعا می‌کنند که دستکاری و تنظیم مداوم سیاست‌های پولی اتریوم، ادعای قابل پیش‌بینی بودن و قابل اعتماد بودن آن را زیر سوال می‌برد. بریمن استدلال می‌کند نهادهای مالی بیش از بازدهی‌های کمی بالاتر، برای قابل پیش‌بینی بودن ارزش قائل هستند و تغییر این منحنی، ریسک حاکمیت بر بازدهی ایجاد می‌کند: سرمایه‌گذاران نهادی بر همین اساس قیمت‌گذاری خواهند کرد. نهادها استیکینگ را نه به خاطر بازدهی خیلی بالا، بلکه به این دلیل دوست دارند که در زمان نگهداری اتریوم یک بازدهی قابل پیش‌بینی ارائه می‌دهد. چیزی که خراب نیست را چرا می‌خواهید دستکاری و تعمیر کنید؟ سیلاگادزه نیز با این نظر موافق است: هر کشور یا نهاد بزرگی که به این وضعیت نگاه کند، موجه است که افت شدید اعتماد به حاکمیت و ثبات اتریوم را تجربه کند. نحوه ارائه و زمان‌بندی این پروپوزال نیز با انتقاداتی مواجه شد، چرا که تنها دو روز قبل از ددلاین ۶ آگوست (برای بررسی پروپوزال‌ها جهت ارتقای بعدی شبکه اتریوم) منتشر شد. سیلاگادزه می‌گوید تغییری با «پیامدهای بسیار گسترده برای تمام دیفای» نباید در چنین بازه زمانی کوتاهی منتشر می‌شد. در مقابل، دو تیشه اشاره می‌کند که ایده اصلی این طرح از سال ۲۰۲۳ به‌صورت عمومی مورد بحث بوده و پیش‌نویس آن قبل از ثبت رسمی بارها بازبینی شده است: پیشنهاد برای گنجانده شدن (PFI)، نقطه‌ای است که بررسی‌های دقیق تازه شروع می‌شود، نه اینکه در آنجا به پایان برسد. هیچ چیز بدون ماه‌ها بررسی توسط تیم‌های کلاینت و پژوهشگران پیاده‌سازی نخواهد شد. او همچنین معتقد است منتقدان یک اشتباه بنیادی مرتکب می‌شوند و وضعیت موجود را گزینه «امن» فرض می‌کنند: ما بین یک تغییر پرریسک و یک وضعیت موجودِ امن دست به انتخاب نمی‌زنیم؛ ما در حال انتخاب این هستیم که کدام ریسک، دارای یک سقف و کف مشخص است. این واکنش‌های شدید نشان داده است که تغییر اقتصاد اتریوم چقدر دشوار شده است؛ به‌ویژه زمانی که هر دستکاری و تنظیمی، برندگان و بازندگان جدیدی را در سراسر بازارهای استیکینگ، دیفای و سرمایه‌گذاران نهادی ایجاد می‌کند