120 سال تا پایان استخراج بیت کوین؛ آیا بیت کوین تا آن زمان دوام میآورد؟
بیت کوین از زمان راهاندازی در ژانویه 2009 تاکنون، حدود 20.07 میلیون سکه تولید کرده است. در حال حاضر و در ارتفاع بلاک 962,570، تقریباً 929,465 بیت کوین تا سقف نهایی 21 میلیون سکه باقی مانده است؛ اما این داراییهای باقیمانده به این زودیها وارد بازار نخواهند شد. دوران آسان استخراج و عرضه بیت کوینهای جدید به پایان رسیده و آنچه پیش رو داریم، فرآیند کاهش تدریجی و طولانیمدتی است که صنعت استخراج را هر چهار سال یکبار به چالشی جدی میکشد.
پراپکو | ترید با سرمایه بیشتر
با 10 دلار، 1000 دلار اعتبار معاملاتی دریافت کن
ثبتنام و کد تخفیف
نکتهای که اغلب در تیترهای خبری با عنوان «بیت کوین تقریباً بهطور کامل استخراج شده است» نادیده گرفته میشود، ساختار زمانی این شبکه است. بله، 95.57 درصد از کل عرضه اسمی بیت کوین در حال حاضر در گردش است؛ اما شبکه بیت کوین بهگونهای طراحی شده که بخش عمده عرضه خود را در سالهای اولیه آزاد کند و بهدستآوردن سکههای باقیمانده را سختتر و کندتر سازد. چند درصد باقیمانده، شمارش معکوسی کوتاه نیست، بلکه فرآیندی نسلاندرنسل و زمانبر خواهد بود. در این مقاله بهنقل از سایت بیت کوین ( news.Bitcoin ) نگاهی به آینده استخراج بیت کوین میاندازیم.
شیر فلکه بیت کوین در حال بسته شدن است؛ مکانیزم هاوینگ چیست؟
در حال حاضر، ماینرهای بیت کوین برای هر بلاکی که به بلاک چین اضافه میکنند، 3.125 بیت کوین پاداش میگیرند. بلاک در واقع مجموعهای از تراکنشهای تاییدشده است که بهطور دائمی ثبت میشود. شبکه بیت کوین تولید یک بلاک را در هر ده دقیقه هدفگذاری میکند؛ این یعنی عرضه روزانه در حدود 450 بیت کوین قرار دارد که در صورت حفظ برنامه زمانی شبکه، به حدود 164,250 بیت کوین در سال میرسد.
برنامه عرضه بیت کوین به صورت کدنویسی سختافزاری (Hard-coded) تعریف شده است. هیچ بانک مرکزی نمیتواند با رایگیری آن را تغییر دهد و هیچ دولتی قادر نیست در مواقع بحران، بیت کوین بیشتری چاپ کند. هر 210,000 بلاک، یا تقریباً هر چهار سال یکبار، پاداش پرداختی به ماینرها نصف میشود؛ رویدادی که فعالان این بازار آن را هاوینگ (Halving) مینامند.
وقتی ساتوشی ناکاموتو برای نخستین بار بیت کوین را راهاندازی کرد، پاداش استخراج ابتدا 50 بیت کوین بود، سپس به 25، 12.5، 6.25 و در نهایت به 3.125 بیت کوین فعلی کاهش یافت. هاوینگ بعدی احتمالاً در سال 2028 رخ خواهد داد. در آن زمان، پاداش به 1.5625 بیت کوین به ازای هر بلاک کاهش مییابد و عرضه روزانه از 450 بیت کوین به حدود 225 بیت کوین خواهد رسید. هاوینگ 2028 آخرین باری است که ماینرها یک سکه کامل را بهعنوان پاداش بلاک دریافت میکنند؛ زیرا این رقم تا سال 2032 به 0.78125 بیت کوین کاهش مییابد.
به همین دلیل است که ارزش این 4.43 درصد باقیمانده، بسیار بیشتر از ظاهر آن به نظر میرسد. بیت کوین در کمتر از دو سال از عرضه 25 درصدی به 50 درصدی رسید. دستیابی به مرز 75 درصد نیز کمتر از چهار سال طول کشید. پس از آن، سرعت عرضه بهشدت کاهش یافت. بیت کوین در حدود 3 دسامبر 2025 از آستانه 95 درصد عبور کرد و انتظار میرود در فوریه 2035 به 99 درصد برسد. شگفتانگیز اینجاست که استخراج یک درصد پایانی، حدوداً یک قرن دیگر زمان خواهد برد.
چرا اصطلاح «آخرین بیت کوین» گمراهکننده است؟
در سال 2140 میلادی، قرار نیست با بلاک نهایی و دراماتیکی روبهرو شویم که ناگهان یک بیت کوین کامل را به ماینرها هدیه دهد. در آن زمان، پاداشهای استخراج بسیار ناچیز خواهند بود. هر واحد بیت کوین به 100 میلیون ساتوشی (Satoshi) تقسیم میشود و پاداش بلاک آنقدر کوچک میشود که ماینرها بهجای سکه کامل، تنها چند ساتوشی دریافت میکنند.
نمودار کاهش پاداشها این روند را بهوضوح نشان میدهد. طبق آمارهای هاوینگ منتشرشده، پیشبینی میشود پاداش استخراج در سال 2112 به 74 ساتوشی، در 2116 به 37، در 2120 به 18، در 2124 به 9، در 2128 به 4 و در سال 2132 به تنها 2 ساتوشی کاهش یابد. پس از دورهای نهایی که در آن به ازای هر بلاک تنها 1 ساتوشی پرداخت میشود، این یارانه (subsidy) در حدود سال 2140 به صفر میرسد. تا اینجای کار، همهچیز طبق برنامه پیش رفته است.
البته این تاریخ نیز صرفاً تخمینی است. رویداد هاوینگ بر اساس تعداد بلاکهای استخراجشده فعال میشود، نه تاریخ تقویمی. بیت کوین میانگین ده دقیقه را هدف قرار میدهد، اما بلاکها میتوانند قبل از تنظیم سختی استخراج توسط شبکه، سریعتر یا کندتر تولید شوند. با این حال، خط زمانی کلی کاملاً مشخص است: عرضه ناگهان متوقف نمیشود، بلکه پلهپله و آرامآرام به پایان میرسد.
همچنین نکته کوچکی در پشت عدد مشهور 21 میلیون وجود دارد. بیت کوین نمیتواند کسری از یک ساتوشی را ایجاد کند. در نهایت، هاوینگها پاداشهایی تولید میکنند که کوچکتر از آن هستند که قابل پرداخت باشند؛ بنابراین سقف تئوریک واقعی روی عدد 20,999,999.9769 بیت کوین میایستد. این تفاوت بسیار ناچیز است، اما یادآوری میکند که سقف 21 میلیونی صرفاً عددی رند برای سادهسازی است، نه رقم دقیق ریاضی پرداخت نهایی.
زنگ خطر برای ماینرها؛ چگونه کاهش پاداشها درآمدها را میبلعد؟
هاوینگ شبکه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا امنیت و فعالیت مداوم بیت کوین به پرداختیها به ماینرها بستگی دارد. آنها کامپیوترهای تخصصی را برای تایید تراکنشها و حفظ امنیت شبکه به کار میگیرند. درآمد ماینرها از دو منبع تامین میشود: بیت کوینهای جدید ایجادشده و کارمزد تراکنشهایی که کاربران پرداخت میکنند.
در حال حاضر، بخش عمده درآمد ماینرها همچنان از سکههای جدید تامین میشود. درآمد روزانه استخراج در یک دوره 24 ساعته در حدود 28.7 میلیون دلار برآورد شده است، در حالی که کارمزد تراکنشها تنها 0.69 درصد از این مبلغ را تشکیل میدهد. کارمزدها در دورههای شلوغی شبکه افزایش مییابند، اما کارمزدهای پایین اخیراً به امری عادی تبدیل شده است؛ موضوعی که وابستگی شدید ماینرها را به یارانه بلاک نشان میدهد.
این وابستگی بعد از هر هاوینگ نگرانکنندهتر میشود. در سال 2028، ماینرها برای انجام همان کار همیشگی، نصف پاداش قبلی را دریافت خواهند کرد. اگر قیمت بیت کوین افزایش یابد، کارمزدها بالا بروند، دستگاهها کارآمدتر شوند یا انرژی ارزانتری در دسترس قرار گیرد، صنعت استخراج میتواند این ضربه را مهار کند. در غیر این صورت، اپراتورهای ضعیفتر زودتر از بقیه خاموش خواهند شد.
در سال 2026، یعنی دو سال پس از هاوینگ 2024، ماینرها در بازار نزولی قیمت هش (Hashprice) سختیهای زیادی را تحمل میکنند. خروج دستهجمعی شرکتهای بزرگ استخراج عمومی به سمت زیرساختهای هوش مصنوعی (AI) نیز فشارها را بر این صنعت دوچندان کرده است.
بودجه امنیت بیت کوین بازنویسی میشود
هش ریت (Hashrate) یا همان کل توان پردازشی اختصاصیافته به استخراج، اولین خط دفاعی بیت کوین است. هش ریت بالاتر، حمله به شبکه را گرانتر و عملاً غیرممکن میکند. رقم ثبتشده در حدود 900 اگزا هش بر ثانیه (EH/s) نشان میدهد که صنعت استخراج چقدر بزرگ شده است، اما تضمینی وجود ندارد که این توان پردازشی برای همیشه آنلاین بماند.
استخراج شغلی با حاشیه سود بسیار باریک و نوسانات شدید است. وقتی درآمدها کاهش مییابد، دستگاههای کمبازده خاموش میشوند. در این شرایط، سیستم تنظیم سختی شبکه بیت کوین، حجم کار لازم برای استخراج بلاکها را کاهش میدهد تا سرعت تولید بلاک به هدف خود بازگردد. سیستم به حرکت خود ادامه میدهد، اما اقتصاد پشت آن دائماً در حال تغییر است.
به همین دلیل، پرسش واقعی این نیست که آیا بیت کوین میتواند تا سال 2140 زنده بماند یا خیر؛ بلکه این است که آیا با کاهش یارانه بلاک، کارمزد تراکنشها به منبع درآمدی پایدار برای ماینرها تبدیل خواهد شد؟ شبکه برای مواجهه با این چالش نیازی به انتظار کشیدن تا آخرین ساتوشی ندارد و همین حالا نیز هر چهار سال یکبار در حال دستوپنجه نرم کردن با آن است.
آیا کمیابی به معنای رشد تضمینی قیمت است؟
برنامه عرضه منظم، همواره یکی از جذابترین ویژگیها برای سرمایهگذاران بیت کوین بوده است. با نرخ فعلی، سالانه حدود 164,250 بیت کوین صادر میشود. پس از هاوینگ بعدی، این جریان سالانه به حدود 82,125 بیت کوین کاهش مییابد و چهار سال بعد دوباره نصف میشود. زمانی که تقاضا افزایش یابد، نادیده گرفتن این کاهش عرضه شدید بسیار دشوار خواهد بود.
اما کمیابی بهتنهایی تعیینکننده قیمت نیست. بیت کوین همچنان بر اساس میزان پذیرش، قوانین و مقررات، اشتیاق سرمایهگذاران، نقدینگی و بهطور کلی وضعیت اقتصاد کلان معامله میشود. عرضه پیشبینیپذیر، بیت کوین را از ارزهای فیات دولتی متمایز میکند، اما نمیتواند خریداران را به زور وارد بازار کند.
علاوه بر این، 929,465 بیت کوین باقیمانده برای استخراج، با میزان کوینهای موجود برای خرید یکسان نیست. بخشی از بیت کوینهای استخراجشده به دلیل گم شدن کلیدهای خصوصی، خرابی دستگاهها یا اشتباهات غیرقابل برگشت مالکان، برای همیشه از دست رفتهاند. هیچکس مقدار دقیق آن را نمیداند؛ کیف پولی که سالها حرکت نکرده، ممکن است برای همیشه گم شده باشد یا صرفاً به مالکی صبور تعلق داشته باشد.
جمعبندی
آزمون واقعی بعدی در سال 2028 فرا میرسد؛ زمانی که انتظار میرود یارانه بلاک دوباره نصف شود. هرچند قیمت بیت کوین همواره تیتر اول رسانهها را به خود اختصاص میدهد، اما درآمد ماینرها، کارمزدها و هش ریت شبکه، داستان عمیقتری را روایت خواهند کرد. این اعداد نشان خواهند داد که آیا شبکه میتواند با خشک شدن تدریجی عرضه جدید، هزینههای امنیت خود را پرداخت کند یا خیر. تریدرها و سرمایهگذاران باید این شاخصهای حیاتی را در تصمیمگیریهای بلندمدت خود لحاظ کنند