ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، همبنیانگذار اتریوم ، در یادداشتی تازه چشمانداز خود از معماری این شبکه تا سال 2030 را تشریح کرد. او معتقد است اتریوم در سالهای آینده با تکیه بر رمزنگاری پیشرفته، اثباتهای دانش صفر و سازوکارهای جدید اجماع، بیش از آنکه یک بلاکچین سنتی باشد، به یک «رایانه جهانی رمزنگاریشده» تبدیل خواهد شد.
به گزارش ، بوترین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) مدعی شده که اتریوم آینده معماری ترکیبی خواهد داشت که ایدههای بنیادین بلاکچین را با فناوریهای رمزنگاری مدرن ترکیب میکند تا قابلیتهایی بسیار قدرتمندتر از نسل فعلی شبکه ارائه دهد.
هگوتا و پس از آن
بوترین معتقد است ارتقای هگوتا (Hegota) که برای سال آینده برنامهریزی شده، احتمالاً آخرین فورک «معمولی» اتریوم خواهد بود. پس از آن، مسیر توسعه شبکه بیشتر به سمت اثباتهای STARK بازگشتی، راستیآزمایی رسمی خودکار، الگوریتمهای اجماع بهینه و رمزنگاری مقاوم در برابر رایانههای کوانتومی حرکت خواهد کرد.
این تغییرات بخشی از برنامه گستردهتر لین اتریوم (Lean Ethereum) هستند؛ مجموعهای از ارتقاها که به گفته بوترین قرار است بخش بزرگی از اجزای اصلی پروتکل را بازطراحی کند. پیش از هگوتا نیز ارتقای گلمستردام (Glamsterdam) قرار دارد که طبق برنامه فعلی انتظار میرود در سهماهه چهارم 2026 اجرا شود.
بوترین برای توضیح میزان تغییرات اتریوم، پنج بخش از وایتپیپر بیت کوین را بررسی کرده و نشان داده که معماری اتریوم تا سال 2030 چگونه با مدل اولیه بلاکچینها تفاوت خواهد داشت.
یکی از تغییرات مهم، نحوه پردازش داده است. به جای اینکه نودها تمام بلاک را دانلود و دوباره اجرا کنند، میتوانند بخشی از داده را نمونهبرداری و صحت آن را با یک اثبات رمزنگاری کوتاه، مانند SNARK، بررسی کنند. این مسیر با PeerDAS در ارتقای فوساکا (Fusaka) آغاز شده و در آینده میتواند به کل محتوای بلاک گسترش پیدا کند.
در بخش دیگری از این معماری، امضاها میتوانند خارج از زنجیره تجمیع شوند و برای هر بلاک تنها یک امضای تجمیعی روی شبکه ثبت شود. همچنین سازوکار FOCIL که در ارتقای هگوتا معرفی میشود، نقش چندین اعتبارسنج را در ساخت بلاک پررنگتر میکند و وابستگی شبکه به یک سازنده واحد بلاک را کاهش میدهد.
بوترین همچنین معتقد است فناوریهای حریم خصوصی مبتنی بر ZK-SNARKها، که امکان اثبات یک تراکنش بدون افشای دادههای آن را فراهم میکنند، جایگاه پررنگتری در معماری آینده اتریوم خواهند داشت.
او پیشبینی کرده که تا سال 2030 فاصله زمانی ساخت بلاکهای اتریوم به حدود 4 تا 8 ثانیه و زمان نهاییشدن تراکنشها به حدود 8 تا 32 ثانیه برسد. بوترین در عین حال تأکید کرده:
خود اتریوم هرگز تأخیری در حد سرورها نخواهد داشت، اما زیرساختی که پیرامون آن ساخته میشود میتواند چنین عملکردی داشته باشد.
در کنار این موارد، از نگاه بوترین، تمرکززدایی که سالها بیشتر بهعنوان هزینهای برای امنیت و پایداری شبکه در نظر گرفته میشد، در برخی کاربردها میتواند به افزایش عملکرد نیز کمک کند.
به گفته او، یک شبکه غیرمتمرکز میتواند حجم بیشتری از داده و محاسبات را بهصورت موازی پردازش کند و در برخی موارد حتی حریم خصوصی بیشتری فراهم آورد؛ چراکه امکان پنهانکردن فرادادههایی مانند منشأ دادهها و درخواستها را بهتر فراهم میکند.
بوترین میگوید فناوریهای رمزنگاری مدرن همچنین مشکل قدیمی اتریوم در راستیآزمایی محاسبات موازی را تا حد زیادی حل کردهاند و هزینه این روشها نیز بهمرور در حال کاهش است.
چالشهای باقیمانده
بوترین معتقد است یکی از چالشهای مهم اتریوم در ادامه مسیر، مدیریت و پردازش موازی حجم بسیار بزرگی از دادههای شبکه خواهد بود؛ دادههایی که وضعیت جاری تمام حسابها، موجودیها و اطلاعات قراردادهای هوشمند را دربرمیگیرد. از نگاه او، حل این مسئله احتمالاً حتی از سریع و ایمنکردن اثباتهای دانش صفر نیز دشوارتر خواهد بود.
او در عین حال احتمال یک تغییر اساسی دیگر در معماری اتریوم را در آینده مطرح کرده است؛ تغییری که در صورت عملیشدن فناوری «مبهمسازی غیرقابل تشخیص» (Indistinguishability Obfuscation) میتواند رخ دهد. این فناوری به برنامهها اجازه میدهد بدون افشای کد اصلی خود اجرا شوند. بوترین پیشتر این فناوری را «غول نهایی رمزنگاری» توصیف کرده بود، اما تأکید میکند تحقق آن برای دنبالشدن مسیر ترسیمشده در یادداشتش ضروری نیست و تمام تغییرات مورد بحث، مدتها پیش از عملیشدن این فناوری قابل اجرا خواهند بود